Kathmandu in de regen

blog inhoud

Kathmandu in de regen


Nepal, juli, moesson: een loodgrijs gordijn waarachter je beter wat vitamine D kunt slikken en mogelijk wat antidepressiva om Mahakala op afstand te houden.

Toch zijn de regens weldadig: alle stof en pollutie van het afgelopen jaar lijkt weggespoeld, de lucht gereinigd en rijk aan ozon, dramatische wolkpartijen die plots pal boven je hoofd kunnen knallen zodat je door de luchtdruk acuut moet poepen, maar je voelt je sowieso overgeleverd aan de elementen, het vanzelfsprekende excuus om niets te hoeven en je over te geven aan verveling en te kijken naar de loodrechte stralen die alsmaar blijven komen.


groentemarkt regen


Evenals als de rijkeren in de vallei, beschikt m'n guesthouse over zware, geïmporteerde batterijen die zich automatisch opladen zodra er wel stroomvoorziening is. Opdat de gasten in de donkere uurtjes bij een mager pitje hun kamer kunnen vinden en een boek kunnen lezen. 


teahouse


Ik zit dan liever te foto-fröbelen in de koplamp van m'n laptop - in de hoop dat ik bijtijds de batterij heb opgeladen. 

Met deze hap-snap serie tot gevolg.


girls in rain


Dankzij corruptie én almaar meer apparaten – koken, verwarming - blijft het tekort aan elektriciteit chronisch. Gelijk de drinkwater-voorziening. Ook het waternet werkt sinds de vijftiger jaren volgens het loadshedding-systeem: slechts een paar uur per dag komt er mogelijk drinkwater uit de kraan.


well 1

Als je geen geld hebt voor een zuigpomp om het water naar je toe te trekken, gaat alles naar de buurman die wel over zo'n pomp beschikt. Als er tenminste elektra is. Dus heeft hij tevens een kleine generator staan.



Kath rainy 1

Oude en nieuwe waterputten moeten het tekort in de vallei aanvullen. Sommige gaan wel twintig meter diep, als het niet meer is.

Japanse technici deden onderzoek en waarschuwden dat Kathmandu hetzelfde lot tegemoet gaat als delen van Mexico City: verzakkingen, instorten van huizen, wegvallen van voorzieningen, enzovoorts. 



Kath rainy 2

Bij gevolg blijft er in dit land in de Himalaya een chronisch tekort aan elektra en water. 

Ondanks het enorme potentieel aan witte stroom, waterkracht, en ondanks de pittige, jaarlijkse moesson.






Eind juli offert men in de ochtend aan Naga, de Grote Almachtige Slang, belichaming van oerkracht, tijdens het Nag Panchami festival.


NAG JATRA kopie


IMG 2989 - versie 2


- Offert men omdat er tijdens de moesson vele giftige slangen naar boven komen? vraag ik aan een jonge gelovige die net in een bootje rond het tempeltje in het waterbassin van het dorp heeft gevaren; zwemmen doen ze van oudsher niet zo in de Himalaya.


IMG 2998 - versie 2

'Nee. Naga heerst over al het water in de vallei.'


- Men offert opdat er voldoende regen zal vallen?


'Nee, nee, opdat we niet verzuipen.'


- De oogst, bedoel je?

 (De vallei is wel erg groot om vol te lopen).

'Nee, wij! Vroeger, heel vroeger, was de vallei ook  een groot meer.' 

- En toen heeft Manjushri in het westen de rand van de vallei doorklieft en het water laten weglopen, bedoel je dat, die legende?

'Ja, ja..,’ kijkt hij me met opgetrokken wenkbrauwen aan.

IMG 3003 - versie 2

- Kun je dan niet beter offeren aan Manjushri zelf. 

'Eh.. dat moet je de priester maar even vragen.. ik moet nu naar huis.. ontbijten.. namaste..'



Kath rainy 3 naggunja


Afbeelding 9


De zevende dag telt ook hier steeds minder tempelgangers. Voor een groot deel zijn het aktieve bejaarden die - als elke vroege ochtend - hun morningwalk doen, als elke dag, beginnend om een uur of vijf. Hoe later ze opstaan, des te warmer en meer pollutie.

Bij gevolg sta ik op een zaterdagochtend, de dag des heren hier, te dubben aan de balie van het guesthouse: wat te doen met deze vroege, vrije uurtjes.

Een overvriendelijke trainee komt met een toeristenbrochure aanzetten, maar de al wat oudere receptionist wuift hem weg: 'Deze-hier is verwend, heeft alles al drie keer gezien.'


Afbeelding 8

'Waarom ga je niet 'n keer naar mijn geboortedorp?' oppert z'n collega.

- Waarom zou ik?

'Het is er heel stil en momenteel intensely green and quiet, de boeren hebben net de rijst aangeplant.’

Op de hotelcomputer toont hij via Google Earth tegen welke helling van de vallei het ongeveer ligt.

- Oké, ga ik naar jouw dorp. Moet ik nog de groeten doen?

‘Jij? Je jaagt ze vast de stuipen op het lijf.'


Afbeelding 10


De natte mist, bovenaan de heuvelrug, likt en slurpt zich naar beneden; alles is nat zonder regen.

En intensely green, ja. Natuurlijk zijn het tientallen tinten die samen die bijzondere kleur vormen, maar er is weinig zo vrolijk en levenslustig groen als velden vol jonge rijstscheuten –– of speelt verstokte conditionering op jong, groen en sappig me weer eens parten.


Afbeelding 13


De klappende vleugels van een kraai verhevigen de stilte slechts.

Alsof er papier wordt doorgescheurd.

De zompige grond dempt alle geluid.

Intensely quiet, ja.


Afbeelding 6


En dan klinkt er vanuit een van de lemen huisjes 'n smartphone. 

Als een oproep uit een ander stelsel.

Intens vreemd.


Afbeelding 11


Tegelijkertijd schiet me een bericht in de Kathmandu Post te binnen: waarom men in straatarme gebieden veel geld besteed aan dure digitale 'speeltjes' als iPhones, Samsungs, HTC One's, enzovoorts. (Goekopere smartphones zijn in India reeds in de maak.)


Afbeelding 14


telefoonwinkel kopie


Zoals het mobieltje de kostbare bekabeling van de vaste telefoon overbodig maakte, zo slaat de smartphone de behoefte aan een computer over. Ineens is er iChat, Google, Mail, fotoverkeer en wat-al beschikbaar. Ineens is een lemen bergdorp als dit aangesloten op de rest van de wereld.


Afbeelding 12


En? Wat vond je van m'n geboortedorp?

- O, eh.. intensely green and quiet.

‘Didn’t I tell you..?!'


Afbeelding 7


IMG 2176 - versie 2


Met zoveel apen in de buurt, blijven de ramen potdicht.


monkey swayambhu

Een kleine volkswoede brak uit toen, begin zestiger jaren, magere mannen van de Chinese ambassade de tempelapen probeeerden te vangen om op te eten. Dat zo’n beetje elke tempelganger een hekel heeft aan die soms zeer agressieve dieren, deed er niet toe. Zeker niet in het aanschijn Boeddhas. 

Waarom sommige dieren wel respect krijgen en andere weer niet, is alleen de vegetariër een raadsel.


image015


Jaren later hoopten een paar mensen in de buurt van de Swayambhu stupa de apen te exporteren naar de dierentuinen, laboratoria of keukens in de rijkere wereld. Ze deden er alles aan om het aantal makaken te vergroten. Maar de regering durfde geen exportvergunning af te geven, indacht eerdere opstanden.

Met als gevolg dat er een nog immer een veel groter aantal rond de stupa leeft. Nare dieren die constant geïrriteerd lijken en in je bil bijten als hen even iets niet zint, geen wonder dat hun genen het meest op die van de mens lijken...

rain Bodha 1

Wachten tot de regen voorbij is. Dat is het nadeel van een ‘tempel in massieve vorm’, je kunt er niet even naar binnen om te schuilen.

Misschien maar beter ook.

rain Bodha 2


rain veg market palace


fiets jackfruit


kledingpoppen 2


kledingpoppen 1


rain butcher


Boeddha's in wording.

Kath rainy 4

Bij een steenhouwersfamilie staat bovenstaand beeld een beetje achteraf, duidelijk weggezet. 

Tijdens het hakken spleet het hardsteen op onbedoelde plekken. 

Toch raak ik gefascineerd: wat een fraaie symboliek om met vage contouren de toekomstige boeddha uit te beelden.

Of zoals de Dalai Lama graag mag grappen, ook al is boeddhisme geen religie: ‘Boeddhisme is veel democratischer. Niemand kan God worden, maar iedereen kan wel Boeddha worden.’

Anyone for Buddhahood?

Ik kan beter niet vragen wat het onaffe beeld moet opbrengen, wetende dat de luchtvrachtkosten gigantisch zullen zijn, een godsvermogen.


schoolchildren 1


Een bevriende edelsmid vond het veiliger om op de bovenverdieping te gaan werken en verhuurt sindsdien zijn voormalige werkplaats als klaslokaaltje aan een aangrenzende school. 

De juf kijkt me telkens weg als ik weer eens te langzaam voorbij loop. Begrijpelijk, want ze raakt hun aandacht kwijt. 

Vanochtend kwam ik aanlopen en zag haar net het toilet in schieten… Uit het vrolijke gejoel zal ze hebben ingeschat dat de dagelijkse, vreemde passant heimelijk een stap naar binnen zette met z’n camera. 

En dat kwam het haar deze keer kennelijk wel uit.


schoolchildren 2


novices game play 1


novices game play  2


Maar een krantenwijkje kan dan weer niet...


baba presidtent


Terwijl ik langs de Bagmati-rivier wat fotootjes maak, bast plots een stem achter me:

'You must take my picture, sir!'

- Must I ?

‘Yes.’

- Why?

‘I am the next president of Innnndiah.'

- Of Nepal, you mean.

'No, sir, Nipaul is insignificant. Of Innndiah!'

- And that's worth something, I assume.

'A hundred roepiahhh only, sir. It will prove to be a sound investment.'

- Okay, then let's do a state portrait.

'Very well, sir,' bast hij op gebiedende toon en stelt zich op naast een kleine beeltenis van Shiva, 'do your part.'

- Yes, sir.

Natuurlijk zijn er net zoveel redenen waarom iemand zich bij de rondtrekkende baba's voegt als dat er baba’s zijn; honderdduizenden.

En natuurlijk klopt het niet dat ik alleen bij hem een mengeling van weemoed en nieuwsgierigheid voel opkomen doordat hij zulk luid en helder Engels bast. 

Maar toch, waarom kiest zo'n waardige man nou voor zo'n uitgekleed leven… 

Elke hint naar zijn achtergrond serveert hij echter resoluut af: 'Let's not get into that matter, sir, all will soon be secret of state.'


ganesh tempel vrouwen


Verdrukt in een straathoek staat een eeuwenoud Ganesh tempeltje, waar al talloze generaties elke ochtend even omheen liepen om hun respect te betuigen aan - of assistentie te vragen van – De Verwijderaar van Alle Obstakels himself. Eeuwenlang lag dit straatje op de handelsroute tussen India en Tibet. Her en der kun je dit nog aflezen aan de wat grotere huizen die door verwaarlozing veelal op instorten staan. 

Ondanks al het geweld van De Vooruitgang is deze Ganesh zelf nog niet verwijderd als obstakel...


interview


Op deze foto staat het enige moment dat het joch enigszins durfde òp te kijken bij al die plotse aandacht. Niet voor z’n schoenreparatie maar voor hemzelf.

De stagelopers maakten een itempje over kinderarbeid dat dezelfde avond nog de lucht in moest. 

De interviewer eindigde elke vraag met de woorden '...en kijk omhoog als je antwoordt.’ 

Ook dat laatste ging mee op beeld.


interview staand


Misschien helpt het als ik wegga, dacht ik, en kon de heren derhalve niet storen met wat mij bezig hield: 

als het joch meteen als kleine zelfstandige het leven bij de hoornen pakt, spreek je dan toch nog van kinderarbeid…?


Father & Child 1


Vader staat met een ballpoint te calculeren op z’n handpalm.

Het kind heeft een tafeltje in een paradijs van speelgoed.

Uit de megafoon kraakt een kinderliedje. 

Zal 't joch in z’n verdere leven ooit nog lekkerder eten…?


Father & Child 2


BRAHMIN MOEDER kopie


Een priester bindt de jongen met een katoenen koordje aan de priesterkaste waarbinnen hij geboren is.

Een momentum, ten overstaande van een vrolijk zusje, een trotse moeder en een sceptische buitenlander. 

Deze vier jongens zijn er ook mee groot geworden:


Four babas


women with traditional earring


Je moet dáár fotograferen, knikt ze met haar hoofd, dáár komt de optocht aan. Zelfs haar oren flappen die kant uit.

‘Het gaat hem om je oorbellen,’ mompelt de boerin in de zwart-rode sari.

Koket gaat ze iets beter rechtop zitten.


Schermafbeelding 2016-02-25 om 22.38.59



kind op schouder


Even een portret maken van de twee vriendinnen werd weggelachen: nergens voor nodig.

Een foto maken van het slapende kind op moeders schouder kreeg meteen alle begrip en ruimte.

Gelukkig reikte m’n lens wat wijdser.


IMG 2663 - versie 2



ghaijatra band


Vlak voor de rijstaanplant - aan het begin van  de regentijd - is er van oudsher het koe-festival. Want als er nou één belichaming van vruchtbaarheid is… 

Elke fase in de jaarlijkse cyclus van een boer heeft een bijbehorend festival, sommige seizoenen is er om de week wel eentje. Maar het klimaat loopt niet langer synchroon met de tijd dat de festivals ontstonden. Mede dankzij de oprukkende digitale wereld loopt zowel het begrip als het animo terug en verschralen oude traditie tot karikaturen.


Bungamati


Bungamati rivier

Blog-index

All photographs and texts İ Kashba, Ais Loupatty & Ton Lankreijer. Webdesign: William Loupatty.