Een zilver boeddhaatje

blog inhoud

zilver boeddhaatje

Een paar jaar terug liep ik met een vriendin door het Stedelijk Museum. We betraden een zaal met enorme gekleurde stroken. Van plafond tot aan de grond. Ik wilde doorlopen.

Vriendin las de lap tekst bij de ingang, raakte enthousiast en legde me uit dat de kleuren waren opgebouwd uit puntjes en streepjes en vlekjes van verschillende kleuren. ‘Wat een monnikenwerk!’ fluisterde ze vol ontzag.

Ik dacht slechts: als je de staalkaart uit de verfwinkel zo groot opblaast, krijg je exact hetzelfde resultaat: meerkleuren puntjes, streepjes en nog wat drukwerk-vuiltjes.

Vakkennis is een vereiste voor de kunstenaar, maar is ook het een voorwaarde voor de beleving bij de kijker? Een kwart van de fotomappen op deze site tonen technieken waarmee veel van de voorwerpen werden gemaakt. Omdat ik - gefascineerd - er altijd en overal foto’s van nam. Maar doen ze d’r toe?

CARL

'Men is nauwelijks geÔnteresseerd in de techniek erachter,' merkt de glaskunstenaar.

HETTY



'Als men het Ťcht wil weten, leg ik het braaf uit,’ zegt de animalier.†‘Noodzakelijk voor de beleving lijkt het me niet. Bovendien is het gietproces zeer ingewikkeld. Na zoveel jaar uitleggen, verwijs ik ze liever naar m’n boek of website.’ Op de laatste staat trouwens een zeer instruktief filmpje over de verloren was methode.

BERT

‘Het gaat er eigenlijk om dat je een ruimte binnenkomt en.. bham.. meteen zŪet!’ zegt de glazenier/schilder. ‘Het gaat toch op de eerste plaats om de rechtstreekse ervaring.’


Putting color

Kennis schept afstand?

‘An observer, knowledgeable of artistic technique, will enjoy an elevated viewing experience,’ zegt de Amerikaanse immigrť-kunstenaar van om-de-hoek. ‘Such an awareness often expands the possibilities of appreciation.’




Oftewel:†hoe meer je weet, des te meer je ziet.


IMG 9646 REP BUDDH

Ergens in de zeventiger jaren zag ik in de werkplaats van een beeldenmaker in Nepal een prachtig, zilveren boeddhabeeldje dat hij had gemaakt. Zo’n tien centimeter hoog.

Ik vroeg naar de prijs en schrok. Zo licht, zo weinig zilver, zo duur – hij neemt me in de maling.

Geduldig legde hij uit hoe hij het beeldje had gemaakt, namelijk vanuit ťťn plaat. Alleen het hoofdje had hij afzonderlijk gegoten.


Jong en niet gehinderd door enige kennis over de repoussť techniek†, weigerde ik hem domweg te geloven.

IMG 9652 REP BUDDH ONDERKANT

‘Heus. Geloof me nou maar. Als het nžet zo is, krijg je het gratis van me!’

Ondanks dat het verstilde beeldje me zo wat hypnotiseerde, dacht ik ineens aan een andere werkplaats, een paar straten verderop. Kathmandu was toen nog een vredige, tamelijk lege vallei - ik kon er op de fiets even naar toe.

Elke namiddag kwamen daar drie oudere zilversmeden bij elkaar om thee te drinken.†

Met andere woorden: er zat zo’n honderdvijftig jaar ervaring bij elkaar aan de thee. Ik besloot het beeldje te kopen en mijn twijfel over het maakproces aan hen voor te leggen.

'Mooi, heel mooi beeldje,' vonden de oude mannen. 'Mooi zacht zilver ook.’

†Natuurlijk kenden ze het ambacht om een zilverplaat op een pekkogel te leggen en er in spiegelbeeld †een versiering uit te drijven. Maar zo helemaal rond, 360 graden, met armen en voeten en al..† en dan onzichtbaar verenigd.. nee, zo zal het zeker niet gemaakt zijn.

'Ach, dat stelletje ouwe kerels,’ schimpte de beeldenmaker, ‘die drijven af en toe 'n bloementje in 'n oorbelletje, weten zij veel. Wacht maar even.’†

Hij stookte een vuurtje op, verhitte het beeldje, liet het in water weer afkoelen en gaf het geblakerd aan mij terug.

‘Toon hen de achterkant.’ Meer woorden wilde hij er niet aan vuil maken.


IMG 0724

Met de drie oudere mannen bekeek ik de lange, verticale las aan de achterkant. Zoals hierboven op een ander beeldje. †Nu waren er zelfs enkele zwaluwstaartjes zichtbaar in de rond gebogen zilver plaat.

'Ja.. bijzonder.. heel bijzonder,' vonden de oude mannen. 'En vandaar dat mooie zachte zilver ook… hij kŗn het wel, ja…'


IMG 0723

Schoorvoetend ging ik terug naar de beelden-maker. Welbeschouwd was de affaire een beetje beledigend: zijn techniek-beheersing had ik meteen moeten aflezen aan de schoonheid van het eindresultaat.†

So sorry.

Ondertussen zat ik met een geblakerd boeddhaatje. Een maandje wachten en vier keer voor niks langskomen vond hij kennelijk wel een gepaste taakstraf.

De man is inmiddels lang overleden. Het koperen beeldje hierboven – met de gele las verticaal aan de achterkant – is door hem gemaakt, zij het in een veel eerdere periode. Ik nam het over van een andere beeldenmaker, een mede-bewonderaar van de oude man.†

Aan de diepte van het ciseleerwerk – zonder gaatjes† te veroorzaken – is de meesterhand al te herkennen. Heel anders dan bij onderstaand beeld, op dezelfde wijze gemaakt.


repouse buddha boeddha


‘Vertel 'ns, Ton, wat was er toch ook alweer zo bizonder aan dat schattige zilveren boeddhaatje dat ik ooit van je kocht..’ vroeg ze onder een grote hoed vandaan.†‘D’r was iets mee.’ Haar hand wapperde in een kom-help-me-hier-even gebaartje.

Zo’n twintig jaar geleden had ik het aan Hare Miljonaire verkocht – ik kon me niet anders permitteren. Na mijn enthousiaste uitleg kocht ze het achteloos bij een paar sieraden.†

Een jaar later was ze geŽmigreerd naar TasmaniŽ en jarenlang uit beeld.†

Na een tiental jaren was de oude dame ineens weer terug, wonend in een chique verzorgings-complex in BelgiŽ.†

- Is er iets mis meee, vroeg ik langs m’n neus weg.

’Nee, ja, d’r was toch iets met dat beeldje..’

- En dat heb je daar in TasmaniŽ laten herstellen? Het was in perfecte staat toen ik het aan je verkocht.

‘Ja, nee, hŤ.. dat bedoel ik niet.’

- O ?

Ze liet het erbij, ze liep tegen de negentig.

Toentertijd had ik haar het bijzondere maakproces uitgelegd - en ook toen was het haar niet bijgebleven. Nu had ik geen zin haar opnieuw te enthousiasmeren, ik koesterde de stille hoop het boeddhaatje nog eens terug te zien..

Inmiddels heeft ze het – samen met vele miljoenen – nagelaten aan haar dochter.

Ongetwijfeld vindt deze het een prachtig beeldje - zonder enig idee hoe meesterlijk het werd gemaakt.

Maar.. moet dat dan?


blog inhoud

All photographs and texts © Kashba, Ais Loupatty & Ton Lankreijer. Webdesign: William Loupatty.