BLOG Nederlands


Chinese levensbeschouwing, Taiwan.

Taiwan aankondiging 2-2

Art museum Tainan

In 1949 trok Chiang Kai-shek met zijn Kuomintang zich terug op het eiland Taiwan. Het militaire apparaat dat decennialang China onder controle probeerde te krijgen, stak met 800.000 soldaten, 1000 tanks, 600 vliegtuigen, 70 schepen de zeestraat over en streek neer in een gebied dat een oppervlakte heeft als Wales (deels onbewoonbaar) en op dat moment tien miljoen inwoners telde.


Taiwan tempel community


De oversteek naar dit laatste stukje niet-communistisch China leidde van meet af aan tot veel geweld, corruptie, diefstal en onderdrukking. Chiang Kai-shek kondigde een staat van beleg af die 37 jaar lang gehandhaafd bleef – ook naar internationale maatstaven uitzonderlijk lang. 

Het leidde tot bijna vier decennia van – slechts langzaam afnemend – geweld, corruptie, diefstal en onderdrukking.


Taiwan temple interior deuren-3


Al die jaren bestond de media in Taiwan uit weinig meer dan overheids-nieuws: economische ontwikkelingen, internationale betrekkingen en ambtelijke betrekkingen.

Pas in 1987 kreeg professor Wan-yao Chou de opdracht het eerste geschiedenisboek over het eiland te schrijven. Tien jaar later verscheen The Illustrated History of Taiwan de scholen waren er meer dan blij mee.

Illustrated history of Taiwan

Wan-yao Chou opent haar dikke boek (dat tot 1987 strekt) met twee dertiger jaren foto’s (zie hiernaast). 

Op de ene staat een 'inheemse jonge vrouw' ergens in het binnenland, op de andere staat een 'jonge geprivilegieerde miss' tijdens de opening van een kalligrafie-tentoonstelling aan de kust.

Deze twee Taiwanese vrouwen, stelt Wan-yao Chou, leefden weliswaar in dezelfde tijd, maar in twee volstrekt verschillende werelden. Het sprak voor zich dat ze elkaar niet kenden.

‘Etniciteit, taal, cultuur en gewoontes zorgden voor zo'n enorme onderlinge afstand dat geen van beiden zich de aard van het bestaan van de ander zelfs maar kon voorstellen.’

Taiwan temple interior decoration


Taiwan temple interior decoration-2


‘Dankzij moderne middelen als onderwijs en media is onze samenleving steeds homogener geworden. De dagelijkse ervaring verschilt niet meer zoveel, het voltrekt zich in dezelfde tijdgeest. Het kost nu weinig moeite om je het dagelijks leven van anderen voor te stellen. 

Dit lijkt in een moderne samenleving bijna onvermijdelijk. Maar juist deze aanname van gelijkvormigheid moeten we ten stelligste vermijden als we het verleden willen begrijpen.’


temple statues Taiwan tempel beelden-8

'Als we het over de intergratie van ethnische groepen hebben, moeten we voor alles open staan. Opdat een verleden dat ‘niet van mijn soort is’ in het collectieve geheugen meedoet. 

Een ingekapseld historisch besef, afgesloten van de geschiedenis van anderen, is de eerste belemmering om een hedendaagse samenleving te vormen.’





Taiwan temple opera cart-2


Taiwan temple opera cart-3


Taiwan temple interior images podium


Als het onderwijs uit voorgaande jaren ter sprake komt, wijst Wan-yao Chou erop dat de Drie Principes van het Volk -doctrine van Sun Yat Sen – die door de Kuomintang èn de Communisten als grondlegger van het nieuwe China wordt gerespecteerd – in Taiwan tot weinig meer dan nationalisme waren ingedikt.


Taiwan temple interior incense burner

‘Zijn partij vreesde dat de (oorspronkelijke) Taiwanezen een gevoel van lokale heimat-identiteit zouden ontwikkelen die tot een Taiwanees bewustzijn kon uitgroeien, tot een Taiwanese onafhankelijkheid.’

Zo was het verboden lokale ‘dialecten’ te spreken, mandarijn diende voertaal te worden. De lokale cultuur, ook al verachtte de partijtop die, kwam echter wel van pas.


Taiwan tempel


Taiwan temple interior Japanese influences-2

Het eerste geschiedenisboek van het eiland benoemt religie nauwelijks. Alleen het  terugdringen van het shintoïsme - dat tijdens de vijftig jaar Japanse bezetting (1895-1945) in de tempels werd opgedrongen - krijgt enige aandacht. 


Jammer. Wellicht lag het onderwerp in ’97 nog te gevoelig of achtte Wan-yao Chou het te complex.



taiwan temple corridor


Taiwan temple interior Japanese influences

Drie fotos boven:  Japanse invloeden


Taiwan temple front roof


Taiwan temple grade historic site-2

Uithangbord: ‘Second grade historical site’.


De Kuomintang wilde de ‘lokale heimat identiteit’ niet bevorderen en ook het prevalerende volksgeloof niet. Een groot deel van de legerleiding was namelijk door missionarissen (of in de VS) geschoold. 

De zeer mondaine – en corrupte – familie Chiang was overtuigd christen.


Chiang Kai shek Mei ling Soong

Madame Mei-ling Soong samen met haar man Generaal Chiang Kei-shek, omringd door leden van het Kuomintang leger.


Maar uit vrees dat het communistische gedachtengoed de zeestraat zou overwaaien, werd de lokale volksreligie (een mengeling van sjamanisme, taoïsme, boeddhisme, voorouderverering, shintoïsme, e.a.) welhaast tot staatsgodsdienst verheven. 


Taiwan temple slogan


Met name nadat Mao Zedong – om aan de macht te kunnen blijven na zijn mislukte Grote Sprong Voorwaarts (18 tot 45 miljoen doden) – in 1966 z’n Grote Proletarische Culturele Revolutie (2 tot 8 miljoen doden) lanceerde.

temple statues Taiwan tempel beelden-3


Tijdens de ‘culturele revolutie’ werden de meeste tempels en tempeltjes op het vaste land afgebroken of vernietigd. Op Taiwan bleef deze volksreligie voortbestaan. 


Taiwan temple images-2


De staatstelevisie van de Kuomintang zond decennialang – in het weekeinde als er geen politieke propaganda voorhanden was - van tijd tot tijd tempelrituelen en -festivals uit. 

Met de jaren werden deze beelden aan de overkant van de zeestraat steeds beter ontvangen en populairder. 


Taiwan temple images


In 1987 sloten de twee regeringen een ‘cross-straight tourism’-verdrag om familiebezoek toe te staan. 


Taiwan temple wall dragons


Na de eeuwwisseling waagden echter steeds meer oudjes – van beide kusten, overigens – de overtocht om op pelgrimage naar familiegraven en voorouder-tempels te gaan.


- Taiwan temple interior tableaux-3


Chinese cementary begraafplaats Taiwan-2


Taiwan tempelplein


Incense burner wierook brander Taiwan


Zal ‘religious harmony’ de twee landen dichter bij elkaar brengen, zoals enkele staatsrapporten hoopvol suggereerden? 

In geheime onder-handelingen namen de regeringen in Beijing en Taipei in 2006 hun toevlucht tot het oude, nog uit het keizerrijk stammende begrip ‘one country, two systems’. 

De naar buiten gebezigde term ‘reconciliation’ kon echter zowel op verzoening als op aansluiting duiden. Met Hong Kong als voorbeeld kwam de Taiwanese bevolking massaal en succesvol in verzet.


Taiwan temple interior decoration lion-2


Taiwan temple interior-5


Taiwan temple interior-6


Taiwan temple interior-9


In het voorwoord van Taiwan’s Struggle schrijft Lee Teng-hui (de eerste democratisch gekozen president) over het opmerkelijke fenomeen dat Chinezen een idee van vijfduizend jaar geschiedenis hebben alsof het aldoor één-China betreft. 

Zelfs tijdens de laatste paar keizers was dat niet het geval. 

‘Zowel de Communistische als de Nationalistische Partij liggen in het verlengde van dat idee van China als politieke eenheid.’


temple statues Taiwan tempel beelden-13


Het stormcentrum van de wereld is geleidelijk verschoven naar China. Wie dat imposante rijk sociaal, politiek, economisch en religieus begrijpt, heeft een sleutel tot de politiek voor de komende vijfhonderd jaar.

- John Hay, Secretary of State USA, 1898 - 1905.


temple statues Taiwan tempel beelden-2


temple statues Taiwan tempel beelden-12


temple statues Taiwan tempel beelden


Taiwan temple


Taiwan temple prayer burner-5




Terzijde van de tempels staan dikwijls ovens waar de – veelal voorgedrukte –papieren gebeden ‘verzonden’ kunnen worden.



Taiwan temple prayer burner-6






Taiwan temple interior-7


temple statues Taiwan tempel beelden Da Mo Lohan


temple statues Taiwan tempel beelden-11








 

 

temple statues Taiwan tempel beelden-5

 

temple statues Taiwan tempel beelden-7

 

Taiwan temple interior binnenplein

 

Buddha lamp Taiwan 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nepal 2019, vier jaar na de dramatische aardbeving

In aanvulling op Nepal 2015 en Nepal 2018.

1


Eind 2015 lag er volgens de media een miljard aan ontwikkelingshulp aan de grens. Tegen de meeste hulp zei de regering: hartelijk dank, stort het alstublieft op dit nationale rekeningnummer. 

Vele aanbieders wilden echter een eigen, mediamiek project zèlf uit-voeren, opdat ze bewijs konden leveren voor hun goede doelen bissniss.


2


Ook de regeringen die door middel van hulp zich vrij baan aanmaten om het politiek gevoelige grensgebied te binnen te vliegen, werden vriendelijk teruggestuurd.


3


In de hoofdstedelijke vallei wachtten de meeste getroffenen drie jaar lang op de financiële middelen om hun huis te kunnen op bouwen of te restaureren.


12


In 2018 hakten vele vallei-bewoners de knoop definitief door: aan de slag, hoe dan ook. De regering bood weliswaar goedkope leningen aan, maar daar zaten teveel (bouw)voorwaarden aan vast. 


17


De meeste families verkochten een stuk van hun (boeren)land en gingen doorgaans voor het eerst in hun leven zelf metselen, timmeren, cement storten, enzovoorts.


24


18


Anno 2019 blijkt dat hulp van internationale instanties weliswaar ook traag werken, maar nu toch op gang kwamen. Her en der herrijzen ingestorte tempels en oude paleizen, secuur gerestaureerd of herbouwd dankzij internationale expertise.


19


21


Het lijkt me echter moeilijke (politieke) keuzes. Ongetwijfeld zijn er argumenten te vinden – van zieleheil tot toerisme – waarom de herbouw van een tempel belangrijker is dan van een arme wijk vol ingestorte woningen. 

Niet gehinderd door al te veel logica doet het me denken aan de politieke verkiezingscampagne die tegelijkertijd in het grote buur land speelt: elk huis een toilet! Over de aanleg van rioleringen zwijgt men. 


10


4


5


7


6


8


9


26


13


14


23


25




Taiwan, een eerste impressie.

Taipei


Deze foto vat mijn eerste indruk van Taiwan aardig samen:

veel bedrijvigheid, weinig culturele eigenheid.

Dankzij steeds nieuwe overheersers en instromen door de eeuwen heen:

Europese kolonialen (VOC), Japanse militairen, Chinezen nationalisten van het vaste land – is Taiwan welbeschouwd een jonge republiek. 

Met metrostations als deze:

Kaosiung metro station
Kaosiung metro station 3


IMG 9565 ! - versie 2IMG 1793 treintje

Het eiland laat zich makkelijk en gerieflijk rond treinen. 



IMG 1321 - trein vader kind 2


treinen lambiek


'Welke trein wilt u?’ vroeg de kaartjesverkoper in een Sukse & Wiske van lang, lang geleden.

‘Ach,’ antwoordde Lambiek, ‘laat er maar ’ns eentje zien.


IMG 0306 - versie 2


IMG 0364 - trein kinderen 2

De erfjes en binnenplaatsen langs het spoor tonen - net als in vele andere landen, overigens – tot wat voor puinhoop de bedrijvigheid van de mens doorgaans leidt.


trein aanzicht


trein landschap


Disused public property in Taiwan

Sinds ‘Made in Taiwan’ is weggevaagd door ‘Made in China’ is er veel ‘industrieel erfgoed’ oftewel veel van dat soort spookruimtes. Recentelijk verscheen er zelfs een dikke aanklacht over.

Natuur vs fabriek taiwan






Toegegeven, de terugkerende aardbevingen zullen ook hun effect hebben:

AARDBEVING

Foto internet


Maar daarachter, daarboven, daar tussendoor…. ligt het eiland dat Portugezen met alle recht Ilha Formosa noemden: 

‘Prachtig eiland’.


Taroko 2


Taroko 1


taroko


Taiwans monumentale natuur (zoals hier in Taroko) laat zich echter niet in een handjevol pixels vatten. 

Daarom bestaat deze eerste impressie voornamelijk uit foto’s van de cultuur die er momenteel van bovenaf gestalte lijkt te krijgen via kunst in dure, gloednieuwe of gerestaureerde musea, èn via gesubsidieerde kunstmanifestaties of -festivals… èn door oude gebouwen (van minderheden?) als tweederangs weg te zetten:


IMG 0628 !


POLITIEK 2

Taipei lijkt op zoek naar een duidelijkere identiteit – lòs van het Chinese continent, maar allesbehalve los van de VS (en Japan) die haar onafhankelijkheid min of meer waarborgen. 

Mainland China stelde kort geleden ‘one country, two systems’ voor, maar daar voelde Taipei niets voor –  het herinnerde teveel aan Hongkong.

Niet verbazingwekkend dus dat we demonstraties voor Free Tibet tegenkwamen – partner in resistance.


IMG 9183 Tibet demonstratie - versie 2


Zoals ook dit beeld uit een korte film (in het museum van Tainan) de culturele revolutie op het vaste land in herinnering houdt.


IMG 1011 - versie 2


Mij herinnerde het vooral aan het niet minder aangrijpende doek van Anselm Kiefer in het Stedelijk Museum:


Amsel kiefer


Op een straathoek in de stad Tainan, recht tegenover een nostalgisch Japans warenhuis – waar het weinig moeite kost om in gedachten dribbelende kimono’s te zien winkelen – staat onderstaand beeld nogal verloren en eenzaam te wezen.

Aan de tekstborden en de geschilderde achtergrond valt echter af te lezen dat het dankzij vasthoudende acties tot stand kwam.


IMG 0527 - versie 3


De sjaal lijkt me een gepast geschenk van een voorbijganger om de vele ‘troostmeisjes (comfort girls)’ die onder de Japanse bezetting stelselmatig werden verkracht – zonder enig excuus ooit – alsnog enige warmte te bieden.


guanyin 2


Guanyin blanc de chine

Buiten een van de musea staat een grote, eigentijdse beeltenis van Guanyin, de personificatie van mededogen en bekommernis. 

Ze staat er niet afgebeeld in de traditionele, elegante, begrijpende vorm (links), maar als een mannetjesputter die tot actie over gaat. 

To see is to act.


Zie: Op zoek naar Guanyin



Toch is onderstaand kunstwerk wellicht actueler op een eiland met jaarlijks talloze aardbevingen en zelfs een heus ‘tyfoon season’ van juli tot september…


IMG 0446 - 5


Maar als even verderop in het museum een eilandbewoner z’n geheugen verbeeldt, schiet je wel weer in de lach


IMG 0456 - versie 2


Het leven op Taiwan was altijd al stormachtig, zoals deze oude rolschildering prachtig uittekent:


IMG 9105 - versie 2


Bij het zien van deze zilvergelatine afdruk uit de dertiger jaren, mompelt Ais meteen: ‘De tweede stem moet nog inzetten.’


IMG 0473 - versie 3


Geen toerisme maar voornamelijk schoolklassen bezoeken de musea.


IMG 0495 - versie 2


Ach,  als er dan toch propaganda nodig is om tot eenheid te komen, dan maar via de kunsten...

IMG 0459 - versie 2


IMG 0666 - versie 2


Het portret spreekt dermate aan dat je geen moment je afvraagt of het überhaupt lijkt. 

Althans, even later denk je toch... dat middenrif, die korte benen.. zo’n goede schilder... dat moest wel zijn wat hij zag…

Ik vrees dat het dagelijks leven van de man net zo reageerde…


IMG 0728


Only in India dacht ik deze nog tegen te komen: giga handgeschilderde filmposters… in dit digitale tijdperk… wat een traktatie.


IMG 0730


Losse portretjes op het parkeerterreintje van de bioscoop. 

Maar dat ze hier altijd al goed konden schilderen, was al duidelijk uit de tempeltjes… wat een kleurstelling.


IMG 0622 - versie 2


Nog niet zo gek lang geleden verklaarde een Aziatische vermogens-beheerder hoe zijn bedrijf met de jaren verviel tot een giga ponzifraude:

‘Het was alsof ik op de rug van tijger zat en er niet af kon.’

Toentertijd vond ik het een pakkende, bijna begrijpelijke beeldspraak die wellicht ergens z’n oorpsrong zal hebben.


IMG 0891


Maar als ik die Aziatische tijgers zo her en der op tempels nader bekijk….


IMG 1085 DIER


IMG 9136


Terug naar de musea. 

In Tainan ligt de plattegrond op de grond:


IMG 9080


Op zoek naar een passend ‘fin’ voor deze impressie als in de geweldige film Cinema Paradiso van Giuseppe Tornatore uit 1990 met de vele kus-scenes aan het eind, stuit ik op twee kussende, spiegelende.. eenheden.

De jongen ziet en begrijpt meteen - en welwillend -  welke foto ik probeer te maken. Het meisje reageert... anders.


IMG 9067


Of kunst in het digitale tijdperk eenheid en identiteit kan bewerkstelligen, laat zich raden, maar dat is een ander onderwerp (waarin met name licht en beweging bepalend zijn).


IMG 9099 - versie 2


Enfin, ook dit hier was slechts een poging.

En nu maar hopen dat onze vliegschaamte wat verminderd is….


Ton Lankreijer








 










 






Shivaratri, Nepal, 2019

Zie ook Shivaratri Nepal 20072007

1


In het buurland maken eens in de twaalf jaar zo’n 150 miljoen mensen een pelgrimage.

Acht keer Nederland aan de wandel.

Met 2,5 miljoen pelgrims haalt Mekka jaarlijks wel even het nieuws, maar Kumbh Mela is kennelijk niet interessant. Ondanks dat de bezoekers zich vrolijk uitdossen of juist naakt in de driesprong van rivieren te water gaan – aan beeldmateriaal geen gebrek.


IMG 9131 - versie 4


3


Hier in Kathmandu vindt jaarlijks – tijdens de volle maan in februari – een kleinere variant plaats: Shivaratri, de nacht van Shiva. Nog geen miljoen tempelgangers, maar wel op één dag. Liep je voorheen nog ’s nachts heen en terug, nu staat men in de nacht al in een kilometers lange rij.

Shivaratri is voor hindoes zelfs bijzonderder dan de Kumbh. De Himalaya stelt namelijk het uitgestrekte lichaam van Shiva voor. Hoe hoger in de bergen, des te dichterbij de goden.


2


Tegen ‘spirituele’ gemeenschappen als kloosters en ashrams wordt in het westen nog vaak wat romantisch of idealistisch aangekeken. Voor het overgrootte deel verzorgen ze echter aardse zaken als de opvang van wezen, eenzamen en ouderen. 

Overigens: zelden of nooit van lichamelijk of geestelijk gehandicapten, ofschoon een groot aantal baba’s na jarenlang drugsgebruik en eenzaamheid in meer of mindere mate onder de laatste categorie vallen.


4



In 1976 verbond Nixon ontwikkelingshulp voor Nepal aan het opdoeken van de lokale hasjwinkeltjes waar de westerse, jeugdige trekkers alleen maar tot opstandige gedachten kwamen en onder andere niet in Vietnam wilde vechten.

Onderling hadden ze veel lol bij het zien van de metershoge marihuanaplanten die tegen de zware muren om hun ambassade opgroeiden zonder dat binnen iemand kennelijk wist wat het was.

Dat ganj al eeuwen als ‘medicijn’ voor oude, versleten boeren werd gebruikt – die vervolgens in het buurttempeltje samenkwamen om epische liederen en mantras te zingen – deed er toen zelfs voor de Nepalese regering niet meer toe.

Probleem bleven echter de baba’s die al eeuwen tijdens Shivaratri uit het tempelgeld worden voorzien van brandhout en ganj om de kou en kilte te weerstaan.


5 1


‘It’s Shivaji’s prasad (gift). We are sadhus, we share whatever we consume, so if bhakts (hindoes) come and ask for a puff of it, I don’t mind giving,’ said Gopal Dash, 60, a sage who came from Amarkantak of Madhya Pradesh in India. (Kathmandu Post 03-03-2019)

 

Elk jaar opnieuw belooft de tempelorganisatie ‘op z’n minst’ het hasjgebruik onder de bezoekers uit te bannen. Maar ook daar komt nooit iets van terecht. De jeugd uit de omringende heuvels beziet het festival als een dagje uit naar de grote stad om beetje te blowen met de baba’s.


6

‘Bombolééé…’

7


Misschien neem ik religies doorgaans te serieus en vergeet daarbij dat ze voor een groot gedeelte vooral uit entertainment bestaan. Uit een tijd zonder boeken, televisie, enzovoorts. 

Na de regentijd, als de oogst binnen is, kent de Kathmandu-vallei sinds mensenheugenis om de week een ander festival. Opdat geen oerkracht of hogere macht wordt overgeslagen te eren.

De grens tussen traditie en vermaak, tussen offeren en feesten, tussen festival en carnaval vervaagt – zeker als men spirited of stoned geraakt.


IMG 9623


8


In het grote buurland ageert de moderne, welgestelde jetset al jaren tegen de bonte aspecten binnen het hindoeïsme. Bijvoorbeeld tegen de goddelijk gekleurde gopurams. Onder de baba’s zouden zich louter kwakzalvers, oplichters en bedelaars ophouden!

Laat ‘de ware baba’ opstaan..?


IMG 9399


9


De miljoenen zwervende mannen (zelden vrouwen) vormen heel beeldend dat deel van de bevolking dat niet wil, kan of mag meedoen met de huidige maatschappij.

De vraag is of het ooit anders is geweest. 

Misschien ergens rond de achtste eeuw. (zie: 'Schemerwoorden, boeddhistische poëzie uit middeleeuw Bengalen' door Paul van der Velde).



IMG 9409 - versie 2


Zie ook Shivaratri Nepal 20072007






 





Shivaratri, Nepal 2007

Zie ook Shivaratri 2019

1


2


3


4


5


6


7


8


9


10


11


12


13


14


15


16


17


18


19


20


21


22


23


24


25


26


27


28


29


30


31


32

Zie ook Shivaratri 2019

Bodhidharma op Utrecht Centraal

Bodhidharma op Utrecht Centraal


Bodhidharma porselein-2 kopie

‘Hij herinnert me aan Roelof.’ Met een licht-weemoedige glimlach kijkt Els naar de porseleinen figuur. Het beeld stelt Bodhidharma voor: de Indiase wijsgeer die in de vierde eeuw voor onze jaartelling chen naar China bracht  – en daarmee zen naar Japan. 

Vanuit Zuid-India zeilde hij naar de Chinese kust waar hij volgens de legende de Yangtze overstak op een bamboe rietje – vandaar dat kleine takje dat op de golf meedrijft.

Om heel in ’t kort een beeld van de legendarische man te schetsen: hem is toegedicht dat hij het meditatiekussen onder de monniken vandaan trok door almaar te benadrukken dat een juiste geest zit zonder te zitten en handelt zonder te handelen.*

Op zich niet zo verwonderlijk dat het enkele eeuwen duurde eer zijn geschriften aansloegen.


Bodhidharma-2


Iemand die met de jaren langzamer is gaan lopen dan de rest, krijgt een ander perspectief op de dagelijkse drukte. Niet alleen beziet ze de interacties tussen voorbijgangers anders, ook omgekeerd zijn de reacties op haar anders. Als ze haar tenminste zien staan, maar daar zorgt Els wel voor.

Overdreven? Ga ’ns ergens op straat een poosje stilstaan. Binnen enkele minuten vragen bewoners of winkeliers zich hardop af: ‘Wat moet die man daar toch?’


Bodhidharma-4


'Heel onregelmatig kwamen we elkaar op Utrecht Centraal tegen en raakten dan direct aan de praat. Dat kon er levendig aan toe gaan. We bleken allebei in het onderwijs te hebben gezeten, misschien daardoor. Hij was voortijdig afgehaakt en stond de daklozenkrant te verkopen, ik was gepensioneerd en en op weg naar de trein.

Over vele zaken waren we het eens maar evenzo vaak volstrekt oneens. Lachend, discussiërend, soms bijna disputerend. Keken we even op dan merkten we de blikken van andere reizigers. Ze peilden onze relatie en begrepen die kennelijk niet. Hun probleem.’


boekenwinkel

Wachtend op een taxi in Jingdezhen –  de vele inwoners zijn me telkens te vlug af bij zoveel regen – schuil ik in een tweedehands-boeken stalletje en ontdek ergens onderop een stapeltje tijdschriften van groot formaat. 

Elke uitgave lijkt een werkmap van een enkele kunstenaar. 

Ik zou ze alle mee willen nemen: de ene aflevering is nog fraaier dan de andere. Binnen een kwartiertje ligt m’n selectie al boven de twintig kilo – dat gaat dus niet. De bladen die ik node moet missen, fotografeer ik.

tekenaar

Overigens zonder toestemming te hoeven vragen, want de caissière zit kennelijk in een eye opener verdiept die op haar jeugdige leeftijd een onuit-wisbare indruk aan het maken is.

M'n heimelijke actie heeft bijgaande tekeningen als resultaat. Helaas bestaat de summiere tekst uit louter Chinese karakters. Ik neem aan dat de man op bijgaande foto de kunstenaar is.



Bodhidharma-9


‘Al een paar jaar kom ik Roelof niet meer tegen. Ik vrees dat drank hem de das omdeed. Maar toch, als ik weer eens op Utrecht Centraal ben, kijk ik altijd wel even of ik ‘m nog ergens zie… Hij had beslist iets van dit beeld. Die warboel aan haar.. die eigenwijze baard.. die oogopslag..’

– Die ogen berusten op een legende dat Bodhidharma tijdens het mediteren steeds in slaap viel en uiteindelijk z’n oogleden maar afsneed.

‘O… dat klinkt 'n stuk minder…’


Bodhidharma


Asceten die zelftucht en zelfkastijding toepassen - en dat waren er in zijn tijd nog al wat in India - waren volgens hem echter fanatici die de letter en niet de geest van het boeddhisme in praktijk brachten. 

‘Bewustzijn komt van nature, kan alleen hier en nu plaatshebben, je kunt het niet najagen.’

Oftewel: er is een groot verschil tussen kijken en beschouwen. Tussen volledig aanwezig zijn en een stapje terug doen (en het geheugen mee laten spreken).


Bodhidharma-8


– Zo luidt de legènde, het afsnijden van de oogleden geeft aan dat je in het hier en nu dient te blijven. En vóór alles sceptisch.

‘Alert blijven, ja..  daar ik me wel in vinden.’

Als van nature vertaalt ze meteen mijn ‘sceptisch’ (geneigd tot twijfel) in ‘alert’ (waakzaam – beide volgens Van Dale). 

Een andere vriendin protesteerde ook al tegen het woord:

‘Voor interactie en communicatie betekent sceptisch dat je de ander in twijfel zet. Terwijl die misschien net een interessant verhaal aan het vertellen is. Je haalt de ander er bij voorbaat een beetje mee onderuit.’

Je kunt niet sceptisch genoeg in het leven staan, lijkt me. Al helemaal niet in de huidige wereld. Maar het woord heeft – net als waakzaam (itt. wakker) – kennelijk een zweem van achterdocht in zich. 

Alert klinkt positiever, meer als 'geneigd tot actie’ – iemand helpen bijvoorbeeld.


Bodhidharma-7 kopie


Alert komt van het Italiaanse all’erta, wat etymologisch op de uitkijk schijnt te hebben betekend. 

Op zich grappig.  Helderziendheid wordt wel eens toegelicht als iemand die wat hogerop langs het ravijn loopt en daarom als eerste het bootje op de rivier ziet naderen.

Met andere woorden: het is goed mogelijk dat Roelof – gelijk vele asceten, sadhoes, kartuizers en heremieten vóór hem – aan een ondraaglijk hoge scepsis, waakzaamheid, alertheidof hoe je het ook wil noemen, ten onderging.


Bodhidharma-3 kopie

**


* The Zen Teaching of Bodhidharma, translated by Red Pine

** Vertaling Wim Zonjee



Voor meer over porseleinen beelden:

Op zoek naar Guanyin (in Dehua)

Porseleinzucht (o.a. geschiedenis)

Chinese porcelain, brushes, etc in winkel

Blog inhoud

Home




Een stel digibeten in China




phone metro


In de tachtiger jaren liep ik in Hongkong verbaasd op straat te kijken naar al het gepraat in grote, zwarte schoenen aan het hoofd. Het duurde nog een tiental jaren voordat mobiel telefoneren in Europa algemeen gebruik werd.

Tot aan gisteren leek me een vaste telefoonlijn plus een email-adres meer dan voldoende om voor iedereen bereikbaar te zijn. Bij aankomst in Beijing blijkt mijn digitale wereldbeeld echter volstrekt achterhaald. Zonder smartphone krijg je hier nog maar weinig voor elkaar.


Twaalf hoog...- versie 3


Dehua stad


Met ongeloof reageren we in een groot international hotel op het feit dat we niet naar het buitenland kunnen bellen. Waarop de receptioniste met minstens zoveel ongeloof reageert: ‘You left your country without an international phone..?!’

Zou ze het verwisselen van zo’n simkaartje bedoelen, vragen we ons beteuterd af op een hoekje van de receptie – als reizigers uit een ander tijdperk.


Dehua riverside


De converser app hadden we van tevoren nog even vlug aangeschaft. Spreek Nederlands in en het komt er als Chinees weer uit – werd er beloofd. Zonder wifi-verbinding heb je daar echter niets aan. 

Mèt wifi trouwens ook niet doordat China westerse zoekprogramma’s als Google blokkeert en daarmee ook andere vertaalprogramma’s. 

Baidu, het Chinese broertje ervan, is in het Engels doorgaans onbegrijpelijk of hilarisch autocorrect – laat staan hun vertaalprogramma’s. 

Nadat we steeds ‘No problem!’ als antwoord kregen op de vraag ‘Kunnen we hier ook naar het buitenland bellen?’ blijkt na een halve dag - dankzij een Engels sprekende receptionist - dat Baidu het aldoor vertaalde als: ‘Zijn er hier ook problemen met telefoneren?’


Raam symbolen

Beeldtaal, een nieuw soort Esperanto.


In de razend snel groeiende stad Dehua – met ongeveer een miljoen inwoners – rijden geen taxi’s. Men appt naar een soort stedelijk uber-systeem.

Maar zodra het om handel gaat, wil iedereen je wel even brengen. De stad dijt echter dermate snel uit dat inwoners – ondanks hun routeplanner – de uitleg nauwelijks nog kunnen bijhouden. 

Wikipedia meent dat de stad niet boven de 300.000 uitkomt. Wie er rondrijdt, weet wel beter.  

Tijdens het thee-ritueel na onze aankoop, richt de beeldenmaker z’n smartphone naar de phone van onze welwillende chauffeuse aan het eind van de tafel. Dwars door de ruimte knipogen de qr-vierkantjes even naar elkaar... en de commissie is verrekend. 


theeritueel


We doen alsof we niks zien, vinden het ook geen probleem, want hoe  hadden we dit afgelegen atelier anders gevonden. 

Even googelen soms…?

QR


Het is vooral het niet digitaal kunnen betalen dat ons uitsluit. Oké, je kunt geen fiets huren en natuurlijk mis je alle trein en metro-info, enzovoorts.

Maar je moet bijvoorbeeld op zoek naar een loket om te betalen voor een kaartje, terwijl alle digi-kundigen even knipogen naar het juiste qr-vierkantje en door lopen. 

In een winkel of museum lezen of horen ze na een enkele digi-klik alle bijbehorende informatie. In een avondlijke taxi hoeven ze niet te zoeken naar gepast geld.


QR 2


‘Een QR-code is een bepaald type tweedimensionale streepjescode dat in 1994 is ontwikkeld door het Japanse bedrijf Denso. De letters QR zijn een afkorting van Quick Response. 

QR-codes waren oorspronkelijk bedoeld voor het identificeren van auto-onderdelen, maar worden in Japan inmiddels algemeen gebruikt in tijdschriften, op bushaltes en op visitekaartjes. In Nederland is de code steeds vaker terug te vinden op posters en in tijdschriften.’ - Wikipedia


QR 3


QR 4


QR 5


Velen houden in het dagelijkse leven hun smartphone constant in de hand. Met soms daaronder een extra batterij of tweede toestel geklemd.

Terwijl ze met je praten, lachen of eten, handelen ze tegelijkertijd digitaal allerlei andere zaken af. 


telf nrs


Digitaal is ontleend aan digitus (latijns voor vinger, het op de vingers tellen van de nulletjes en eentjes). In de metro vliegen er echter vooral duimen over de schermpjes. 

Supersnel en vrijwel nonstop. 

Om berichten te lezen, advertenties te bekijken, spelletjes te spelen en wat al niet meer in onbegrijpelijke Chinese tekens. Op zich niet zo gek, anders staar je er toch maar in andermans nek of kruis. 

Coole jongens hebben in een blikje frisdrank bij zich. Boodschap: ze kunnen de smartphone met slechts één duim af. Zoals stoere soldaten – in een ander tijdperk – heimelijk met één hand een shaggie draaiden.


metro reklame vierkantje - versie 4


Maar het nieuwe duimen houdt wel in dat men zelden daar is waar men zich bevindt. 

Het hoofd lijkt hoogstens soms even terug te flitsen naar daar waar het lichaam verkeert.

In de gangen tussen de verschillende metrolijnen blijft menigeen domweg filmpje kijken en gebogen schermpje-starend sjokken naar de volgende aansluiting.


bedelaar - versie 2

Tijdens een drukke rit gaat een man de rijen met zittende passagiers langs. Hij houdt iedereen z’n smartphone onder de neus. Daarop licht een QR-vierkantje op. Het duurt even eer ik me realiseer wat hij aan het doen is… Hij bedelt...!

bedelaar 3

Enkele reizigers tegenover me kijken toe en glimlachen. 

Niet om de digitale bedelaar maar om mij, de verbijsterde buitenlander die hem achterna gaat om te fotograferen.



- Zag je die man daar..?! Een digitale bedelaar!

Ais vindt het een voorbarige conclusie. ‘Misschien colporteert hij voor een of ander goed doel.’

Zou kunnen. Toch ook een soort van bedelen. 

Ik zag overigens niemand iets geven. 

Hij ving geen eentjes maar slechts nullen op rekest.


Park


De echte binaire bedelaars zijn wij natuurlijk zelf: twee oudere, inheemse digibeten uit dat museale continent Europa….


Slot




Blog inhoud

Home




Jingdezhen, duizend jaar porseleinstad.

Jingdehzen duizend jaar porseleinstad-2


Onbegrijpelijk. Waar ter wereld vind je een stad waar vrijwel iedereen met z’n handen in de klei zit? Boetseren, draaien, gieten, bakken, glazuren…

Waarom lopen hier niet honderden pottenbakkers en kleidraaiers uit andere werelddelen hun ogen uit te kijken?


Jingdehzen porselein atelier-2


Jingdehzen porselein city workshop


Jingdehzen porselein workshop 2


Jingdehzen porcelain city workshop glacing


Aan de smalle, kronkelende straatjes waar immer nog slechts een handkar doorheen kan, valt de lange geschiedenis van het eeuwenoude porseleinstadje af te lezen. 

Zoals uit keizerlijke documenten blijkt: meer dan duizend jaar.


Jingdehzen porselein city pushcart-3


Jingdehzen porselein city shop


Jingdehzen porselein city potter-2


Jingdehzen porcelain city


Jingdehzen porselein city pushcart-2


Jingdehzen porselein city galleries street-17


Rondom rukt moderne hoogbouw op, al liggen her en der nog oude wijken met huisjes, schuren of voormalige communistische fabrieken – soms ook wel de humuslaag genoemd die een stad creatief en levendig houdt. 


JINGDEZHEN FACTORY


Jingdehzen porcelain city pushcart


In de kleine ateliers die er thans huizen, wordt door jong en oud volop geboetseerd, gedraaid, gebakken en geëxperimenteerd.


Jingdehzen porselein workshop


Jingdehzen porselein workshop-8


Jingdehzen porselein workshop-5


Jingdehzen porselein workshop-15


Jingdehzen porselein city galleries big-5

Rond het stadscentrum liggen vijf, zes warenhuizen – elk maatje Amsterdamse Bijenkorf – vol winkels die veelal eigen porselein verkopen. 

Eigen in de zin van: gemaakt door nabije of verre familieleden aan de rand van de stad. 

Jingdehzen porselein city galleries-7


Van plompe plantenbakken tot fragiele viskommen. Van manshoge vazen tot plaatschilderijen. Van uitgebreide serviezen tot een enkel peperduur want paperthin theekopje. 

En dat alles van dat ene, fascinerende materiaal: porselein.


Jingdehzen porselein shop-2


Jingdehzen porselein shop-7


Jingdehzen porselein city gallery


Jingdehzen porselein shop-4


Jingdehzen porselein city galleries-14


Slechts een enkele keer zien we buitenlandse zakenlieden voorbij komen. Natuurlijk, de rest van de wereld maakt inmiddels alweer eeuwen z’n eigen porselein. 


Jingdehzen porselein atelier


Jingdehzen porselein workshop-4


Jingdehzen porselein workshop-13


Jingdehzen porselein city workshop-6


Jingdehzen porselein atelier-5


Jingdehzen porselein city workshop-3


Bovendien lijken keramisten hier niet echt geïnteresseerd in buitenlandse kopers, ze beschikken immers over een afzetmarkt van anderhalf miljard nabij –– een begrijpende markt, welteverstaan, die wordt bediend door galleries.


Jingdehzen porseleinstad gallery-2

Ingang gallerie.

Jingdehzen porselein city galleries-9

Door de betreffende kunstenaar gesigneerd porselein in eigen galerie.

Jingdehzen porselein city potter-3

Eigen werkplaats annex gallerie.

Jingdehzen porselein city shop-2

Voor sommige beeldenmakers tevens archief.


Soms wuift een verkoper me weg als ik naar een prijs informeer. De eerste keren dat dit gebeurde, kwamen hard aan. 

Dertig jaar geleden wilde men namelijk maar al te graag oude bric à brac aan westerse domoren kwijt. 


Jingdehzen porselein city galleries-2


Inmiddels weet het China van na Mao haar eigen cultuurgoed weer te waarderen en realiseren verkopers bij de eigen bevolking aanzienlijk hogere prijzen. 


Jingdehzen porselein city galleries-8


Grepen handelaren voorheen onmiddellijk naar de calculator om met je te onderhandelen, maar met de jaren weten ze dat een buitenlander de binnenlandse prijsontwikkelingen toch niet begrijpt – en uitleg in gebarentaal is onverminderd vermoeiend.


Jingdehzen porselein city galleries


Gelijk hebben ze. Ik zou niet willen beweren dat ik begrijp waarom een gele bloemenvaas die in Engeland generatieslang als paraplubak dienst deed op een veiling in Hongkong plots een paar miljoen opbrengt. 

Behalve dan dat het keizerlijk geel kennelijk oneindig populairder is dan het communistische rood.


Jingdehzen porselein shop-5


Jingdehzen porselein city galleries-12


Hoe deze twee politieke krachten zich tevens probeerden te onder-scheiden middels het porselein, komt fraai tot uiting in de volgende twee verhalen: over de serviezen voor keizerin-regentes Cixi en die voor de communistische leider Mao Zedong. 

Het toont tevens hoe Chinees-eigen porselein in feite is.


Jung Chang Empress dowager-5

(Door de eeuwen heen veroorzaakte het maken van dit steriele materiaal stoflongen, arrebeiders’ armoe en milieuschade. 

Met de komst van elektriciteit en welvaart is dit aanzienlijk verbeterd. 


Jingdehzen porcelain city mao oven-3


JINGDEZHEN OLD PICTURE 2

Vooralsnog is de tegenstelling tussen de chaotische, vervallen industriële omgeving en het super-stilistisch vlekkeloze eindproduct echter groot – je kunt hier nauwelijks oninteressante foto’s nemen.)



Jingdehzen porcelain city workshop


Ergens in 2012 kreeg de Engelse keramist Edmund de Waal (aangekocht door o.a het Rijksmuseum) toegang tot het archief van het Jingdezhen Keramisch Instituut. 

Het archief bevat onder andere vijftig delen correspondentie over porseleinleveringen aan de keizers van de Qing-dynastie (1644-1912).


Jingdehzen porselein kopie


Jingdehzen porselein atelier-7


Samen met de dienstdoende archivaris slaat hij willekeurig enkele delen open. Staande in een koud, voormalig communistisch kantoortje lezen de twee hoe de Verboden Stad voor elk momentum – geboorte, huwelijken, offerandes, overlijden – nieuw porselein bestelt.

‘En geen losse stuks porselein, maar hele reeksen, paren, drietallen, vijftallen, die konden worden neergezet om te laten zien hoe perfect, evenwichtig en harmonieus de keizer als de Zoon van de Hemel leefde en regeerde.’


Jingdehzen porcelain city scherven-2


Al bladerend stuiten ze op een bestelling van honderden ondiepe schalen om narcissen in te laten groeien. De Waal ziet het al voor zich:

‘Lopen door een van die eindeloze gangen in de Verboden Stad, een afgemeten ritme van stappen en geuren.’


JINGDEZHEN PORSELEIN ATELIER


‘En reken maar dat de protocollen werden gecontroleerd door een functionaris van de afdeling ritueel, die alles in de opslagplaatsen telde en alles neerzette zoals de regels aangaven.’


Jingdehzen porselein city-3


'Het gaat hier niet om wat mooi is, het gaat hier over wat juist is.’


Jingdehzen porselein city galleries street-16

'Reeksen zijn een manier om de wereld te beheersen. Als je deze sterfelijke wereld nodig hebt om een andere orde over te brengen, dan dienen de dingen bij elkaar te passen. En mensen dienen zich daarin te voegen.'

'Ongelijkwaardig, eigenzinnig porselein zou vloeken met het idee dat je voorouders van het hiernamaals koesterden, gelijk een groezelig tafelkleed, of melk uit de fles in plaat vanuit een mok, kunnen indruisen tegen goede manieren.’ De Waal.


Jung Chang Empress dowager

Jung Chang beschrijft hoe de in het nauw gedreven keizerin-regentes Cixi rond 1900 de relaties met de koloniale indringers probeert te verbeteren. Als vrouw mag ze niet socialiseren met de westerse ‘heren diplomaten’. Zelfs met haar eigen (militaire) ministers communiceert ze indirect – doorgaans vanachter een kamerscherm.

Toch wil Cixi een beter beeld van de koloniale agressors krijgen. In 1902 nodigt ze hun eega’s voor een diner naar het paleis. Opmerkelijk, haar hele leven at ze immers alleen. Met als enige uitzondering soms de jonge keizer of een voorproever op afstand.


Jung Chang Empress dowager-3


SUSAN TOWNLEY -JINGDEZHEN

Naast haar aan tafel komt de Britse Lady Susan Townley te zitten. Susan is feitelijk een stand in, de ambassadeur is ongetrouwd. Ze ziet hoe Cixi in rap tempo meerdere kommen rijst met melk verorbert. Ze bemerkt ook hoe fraai keizerlijk geel Cixi’s kommen zijn terwijl die van het buitenlandse gezelschap gedecoreerd zijn met grote groene en zwarte draken.

Lady Susan vraagt tijdens het diner Hare Majesteit Cixi om een kadootje – en wel om de kom waaruit Cixi aan het eten is.

‘Het verzoek kan slechts als verachting worden opgevat,’ noteert een van de Franse dames later in haar dagboek.


Jung Chang Empress dowager-3


Cixi negeert de schoffering en laat de kom inpakken. Een van haar hofdames noteert later dat de keizerin opmerkte dat ‘de vooraanstaande buitenlanders ons Chinezen kennelijk maar dom vinden en dat ze zich daarom niet te hoeven inhouden.’


Jung Chang Empress dowager-2

Toch raken de twee enigszins bevriend – ons kent ons. 

Niet bekend is of naderhand het servies – want onvolledig – in z’n geheel werd vervangen.

Wanneer de westerse dames na de maaltijd in de kamer van de keizerin worden genodigd, is Lady Townley verbaasd over de kostbare bric à brac langs de wanden.

‘Genoeg om een verzamelaar te laten watertanden. Nooit eerder zag ik zulk prachtig porselein.’


Een van de bedienden betrapt Susan op het en passant stelen van een jade sieraad. Er volgt een stille doch heftige scène met het personeel dat maar al te goed weet wie er later voor zal boeten.

In de keizerlijke vertrekken tikken talloze uurwerken aan de wanden.

‘Trots vertelt de keizerin me dat ze er honderdzestig heeft. Ze lopen allemaal nog, al markeert elk een ander tijdstip. Maar wat doet de tijd ertoe voor een hemelse dochter!’

SUSAN TOWNLEY Jingedezhen

Voor de gelegenheid staan in de keizerlijke vertrekken tafels met geschenken van buitenlandse vorstenhuizen uitgestald.

Lady Susan: ’ Ik weet niet waarom Europese potentaten toch altijd als geschenk aan een oosterse heerser kiezen voor blauwe sèvres. Van die grote vazen, kandelabers, klokken van sèvres met overal groepjes naakte biscuit figuren.’

De Waal: ‘Als je kijkt naar de vitrines met 18de eeuws porselein in een willekeurig museum, een plank vol nietszeggend Vincennes, twee uit Sèvres en nog een paar uit Bow, dan zien ze er onverbeterlijk waardevol uit.'

Sèvres

'Niet alleen heb je geen idee waar het meeste van dat spul voor diende – een trembleuse, een chocoladekan, een armkandelaar – maar er is ook een scheve verhouding tussen de hoeveel-heid werk die er aan is besteed en het resultaat.’

De Waal bezit zelf een dergelijke kom. ‘Heel kostbaar. En absoluut nietszeggend. Ik weet niet zeker of al het hoogzomerse volle zoet het ding zo akelig maakt. Je voelt de verveling van de fruitschilder: besje, besje, besje…’

‘Als ik mezelf dwing ernaar te kijken, moet ik zowaar denken aan hoe alles samenviel in nazomers van de zeventiger jaren – tienervakanties, verveling, zomerhuisje, broers, eindeloos veel pruimen, bramen, het dwangmatig herlezen van slechte romans – dat me doet beseffen dat dit een passief-agressief soort porselein is.’


- klei

Porseleinaarde diende eeuwenlang minimaal vier jaar te ‘rijpen’ voordat het kon worden gebruikt. Met behulp van nieuwe technieken is deze periode aanzienlijk ingekort.


- Klei 3


Het servies voor Mao

In de zestiger jaren bood het communistische Oost-Duitsland hulp bij het reorganiseren van de ‘niet optimaal doelmatige porselein-nijverheid’ in Jingdezhen. 

Grijze, betonnen fabriekshallen dienden er te komen waarin de door de heuvels verspreide huisateliers – veelal nabij benodigde klei-aders – werden samen gedwongen.

Gelukkig raakten de communistische leiders Mao en Stalin in onmin met elkaar waardoor de Oost-Duitsers van Ulbricht redelijk bijtijds weer uit Jingdezhen vertrokken.


Jingdehzen porcelain city mao oven

Klaar om de oven in gereden te worden.

In een van die achter gebleven grijze gebouwen, thans een staats-onderzoekscentrum, stuit De Waal op The Tea Set, zoals hij het met hoofdletters noemt: het porseleingeschenk aan Mao.

Jingdezhen maakte in de zestiger jaren reeds honderdduizenden Mao bustes en badges, maar de lokale partijcel vond dat het niet kon achter-blijven om met een groot persoonlijk cadeau voor de Grote Leider voor den dag te komen.

De bijbehorende archiefstukken ‘trillen van onrust.’ Zelfs het politieke doopceel van de arbeiders die de porseleinaarde dienden te bereiden – een zwaar en smerig werk ver buiten de stad – werd gelicht. 

Er verschenen controleposten bij fabriekspoorten. 


Jingdehzen porcelain city mao-4


Zodra het vermoeden ontstond dat de gestelde datum niet gehaald zou kunnen worden, traden er leden van de onverbiddelijke Rode Garde aan om het tempo letterlijk op te zwepen. Technische fouten werden niet getolereerd – zijnde een belediging aan de Leider – en soms bekocht met de dood.

Wie zou vervolgens nog durven te bepalen wàt aan te bieden aan de commie-keizer? Traditionele ontwerpen konden immers als nostalgie worden geïnterpreteerd; dat het leven vroeger beter en mooier was. 


Jingdehzen porcelain city mao-3


Of erger, ze konden als elitaire onderdrukkingstactiek worden gezien. Trouwens, past een voltallig servies eigenlijk wel bij een revolutie die de eeuwenlange honger en armoe wil uitbannen? 

En dan: wat voor decoratie? Stellig geen roze bloemen, groepjes goudvissen of volrijp fruit – maar wàt dan wèl?

Na rijp beraad komt de communistische cel Jingdezhen tot de slotsom dat het porseleingeschenk bovenal nuttig, kwalitatief en hedendaags moet zijn.

Kortom, een theeservies.

De daarop volgende zes maanden loeit het vuur van tweeëntwintig ovens in de heuvels. Om uiteindelijk twee sets van 138 stuks tot stand te brengen.


oven 2

Vanwege de opstijgende hitte werd de oven eeuwen geleden schuin tegen de heuvel gebouwd. 

OVEN

De langgerekte oven – bestaande uit vele compartimenten – heeft enorme hoeveelheden hout nodig om een temperatuur van rond de 1300 graden celcius te behalen.

OVEN 5

In de terracotta bakken worden de kwetsbare objecten beschermd tegen vlammen, vuil, enz.


oven 3

De diverse toegangen worden tijdens het stoken dichtgemetseld. Na het stookproces dienen ze tijdens de geleidelijke afkoeling nog minstens een week gesloten te blijven.

OVEN 6 kopie


Mao’s serviezen bestaan uiteindelijk uit eivormige theepotjes, theekopjes op schotels, suikerpotjes, koffiepotjes, wijnkannen met acht wijnbekers elk, gebaksschalen met standaards, enzovoorts.

Mao Zedong Tea Set 1975

Dat alles uitgevoerd ‘in een helder, stralend, ochtendglorend revolutie-wit. Met her en der enkele snoeproze perzikbloesems. 

 Het is het Nieuwe Dageraad porselein, het Grote Sprong Voorwaarts porselein – en het is domweg burgerlijk. 

Niet dat het er goedkoop uitziet, het oogt Netjes.’

Net als alle keizers voor hem was Mao Zedong verzot op kadootjes. September ’75 nam hij Het Theeservies goedkeurend in ontvangst. 

Een jaar later was hij dood.


Jingdehzen porcelain city mao oven-2


Voor wie van het ambacht en materiaal houdt, 

hieronder nog enkele beeelden van de oude porseleinstad.


Jingdezhen city lantaarnpaal

In meerdere straten zijn zelfs de lantaarnpalen van porselein.


Jingdehzen porcelain city transport

Lastig voor het drogen van de kleien modellen is dat Jindezhen een tamelijk nat klimaat heeft. Maar de bijzondere klei aders liggen nou eenmaal daar.


Jingdehzen porselein atelier-4

Behalve als spotlicht geven de lampen warmte om de aangebrachte verf sneller te laten drogen.


Jingdehzen porselein atelier-3


JINGDEZHEN PAINTING


KEIZELIJK JOCH IN STOEL


Jingdehzen porselein city museum


SCHILDEREN PORSELEINPLAAT


KUNSTWERK


Jingdehzen porcelain city workshop glacing-4

In de rij voor het aanbrengen van de glazuurlaag.


Jingdehzen porcelain city workshop glacing-2


Jingdehzen porcelain city workshop glacing-5


Jingdehzen porselein city workshop-5


Jingdehzen porselein workshop fan-16

Officiële milieuregels lijken er nog niet te zijn.


Jingdehzen porcelain city fan

Evenmin voor de plaatselijke restaurants.


Jingdehzen porcelain city fan-2


Jingdehzen porselein workshop-2


Jingdehzen porselein workshop-11


Jingdehzen porselein city workshop-4


Jingdehzen porselein oven-2

Kleinere ateliers en studenten delen in de stookkosten.


Jingdehzen porselein oven

Overleg of zijn beker de hitte zal kunnen doorstaan.


Jingdehzen porcelain city scherven-3

Je zal maar de ontbrekende scherf vinden… hoe vraag je naar de prijs zonder dat die terstond de lucht ingaat...?


Jingdezhen scherven

Geen braakliggend stuk grond in Jingdezhen of er liggen scherven porselein.


Jingdehzen porselein city-2

Ook voor misbaksels vindt men soms nog wel emplooi.


Jingdehzen porselein city scherven

Suiseki in de hals van een kapotte vaas.


+ Jingdehzen porselein city gallery shop-2

Sommigen lappen de exemplaren met gebreken op. Op straat spreekt men van: "de winkeltjes die de randjes wat verder bij polijsten". Immers, ook fraaie exemplaren hebben soms een verborgen gebrek waar ze nog niet aan bezweken zijn. Ze worden goedkoop opgekocht en verstevigd met wat gips weer doorverkocht.’ -  Pater d’Entrecolles (1664-1741).

HOGE VAZEN kopie


Jingdehzen porcelain city truck-3


Ais straattaxi


Jingdezhen porcelain transport

… en zo kwamen uiteindelijk al onze zendingen pico bello aan.


Jingdehzen porcelain city end

 再见

 

Voor meer over porselein:

Op zoek naar Guanyin (in Dehua)

Porseleinzucht (o.a. geschiedenis)

Chinese porcelain, brushes, etc in winkel

Blog inhoud

Home



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op zoek naar Guanyin


Also see porcelmania


Guanyin is een eeuwenoude uitbeelding 

van de mens die zich bekommert om de wereld.

Zij of hij verzinnebeeldt volle aandacht. 

Belangeloze, ik-loze aandacht. 

Alleen dan is er ruimte voor mededogen, compassie, liefde.

Hij of zij verbeeldt het besef dat je leeft 

dankzij de anderen in de wereld.


Guanyin wall poster

Zelfs het Mao-regiem bezag Guanyin los van religie ('opium voor het volk’).


Tot de rand beladen met breekbaar porselein zakten talloze Chinese bootjes eeuwenlang de riviertjes af: van de hoog gelegen Dehua-vallei naar de Fujian-delta. 


map kaart Dehua Jingdezhen

Van daar voerden grotere jonken het door naar andere kustplaatsen.

Vanaf de 16de eeuw lagen er ook Europese koopvaardijschepen op handel te wachten, verder stroomopwaarts mochten ze niet.

 


Geen idee hoeveel weken zo’n bootje erover deed. Onze lange-afstand taxi vliegt over viaducten en tunnelt zich kilometers lang dwars door hinderlijke bergen – en doet er uiteindelijk drie uur over.


Oude binnenstad 2

De oude binnenstad lijkt van buitenaf te worden vervangen door nieuwbouw.


(Als de winst van Wereldfabriek China de afgelopen decennia ergens in is geïnvesteerd dan is het wel in de eigen infrastructuur. Of nieuwe wegen nu langs afgronden in de Himalaya lopen of door tunnels in berg-landschappen, ze lijken onverwoestbaar.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-11


Aan de Indiase en Nepalese kant van de Himalaya worden er wel elk regenseizoen stukken wegdek weggespoeld – en dat vindt hun bouwwereld helemaal niet erg. Chinese wegen echter hebben op kwetsbare punten bijvoorbeeld een slim afwateringssysteem onder de weg door – en dat vindt de dictatoriale systeem wel zo vanzelfsprekend.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-12

Met manden vol porselein.

Volgens collectioneur Robert H. Blumenfield – schrijver van 'Blanc de Chine' over het witte porselein uit de Dehua vallei – was er in de eerste helft van de zeventiende eeuw sprake van ‘an intense chinamania’

(In de Engelse taal refereert het woord china immer nog aan porselein).


Guanyin beeld Sally 12 - 30 cm kopie

S. nr. 12  -  30 cm hoog.


‘Millions of pieces of Chinese porcelain, including Blanc de Chine, were imported by ship to Holland and other European destinations.’

Meerdere vorsten, aristocraten en rijke kooplieden in Europa waren maniakale verzamelaars van het aanbod aan sierlijke vormen, gemaakt van dat uitheemse, fascinerende materiaal.

Zelfs de beeltenissen van Guanyin werden – in het calvinistische Holland van nog geen eeuw na de beeldenstorm – gewaardeerd om de verfijnde elegantie.

Toch ben ik haar tot nog toe op geen antiek schilderij tegengekomen. Dat zal aan mij liggen maar misschien komt het ook doordat het aanbrengen van grijze schaduwen om een wit oppervlak vorm te geven - evenals tanden - al snel detoneert in een kleurrijk 17de eeuws stilleven.


Marco polo's porcelleni

Porcelmania gaat in de 18de eeuw eveneens over de strijd om het kunnen reconstrueren van porselein in Duitsland (Meissen) en Engeland (Wedgewood). 

Vele, huidige karakteriseringen stammen nog steeds uit het toentertijd in elitaire kringen populaire Frans: celadon, famille verte, blanc de chine, sang-de-boeuf.


GAURI  shell

Sinds Marco Polo het eerste porseleinen flesje - wel of niet - mee terugbracht naar Italië, is het onbekende, witte materiaal vernoemd naar het ‘varkensschelpje’ porcella, nu wereldwijd bekend als kauri-schelpje.

Nagenoeg al het blanc de chine kwam door de eeuwen heen uit Dehua. Het werd er gekocht of besteld door bijvoorbeeld handelaren, overheidsdienaren of taoïstische geletterden.

Een klein percentage van de Guanyin-beelden vond een weg naar verder weg gelegen Aziatische landen en dan vooral naar Chinese emigranten in havensteden als Singapore, Manila en Batavia.

Dat in de beelden van oudsher de boeddhistische symboliek domineert, komt wellicht doordat ook Japan een grote afzetmarkt vormde – totdat het invoerverbod halverwege de 17de eeuw langdurig van kracht werd.

(Shinto is in Japan weliswaar het prevalerende volksgeloof, maar biedt nagenoeg geen hoop op een eventueel leven na de dood (reïncarnatie). Hiervoor wenden Japanse ouderen zich tot de boeddhistische kloosters – die bijgevolg menig legaat toebedeeld krijgen.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-19

Dat Dehua-porselein door de eeuwen heen in het westen tamelijk onbekend bleef, kwam vooral doordat al het keizerlijk porselein sinds het jaar duizend uit de enige andere streek met goede porseleinaarde kwam, Jingdezhen, dat bovendien dichterbij Beijing ligt. 

Als hofleverancier genoot de streek keizerlijke bescherming, waardoor levering èn kwaliteit doorgaans constanter konden zijn.



GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-29


Nog steeds is de Dehua-vallei tamelijk onbekend. 

Zelfs keramist/schrijver Edmund de Waal benoemt het blanc de chine uit Dehua niet in zijn boek uit 2015 over porselein – dat nota bene ‘The white road’ heet en op een lege, witte bladzijde het openingscitaat uit Melville’s Moby-Dick heeft staan: 

What is this thing of whiteness?


Guanyin beeld porselein Sally 3 - 36 cm

S nr. 3  - 36 cm


Vanaf de negentiger jaren kochten wij talloze variaties blanc de chine regelmatig bij een rustige, kundige handelaar in Beijing. Totdat de goede man ineens van de aardbodem verdween. Wellicht wilde hij weg, ver weg, van zijn vrouw die wij onder ons mevrouw Mao noemden, naar het schel krijsende lid van de Gang of Four.

MAP GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA kopie

Dus besloten we zeven jaar geleden maar zelf de weg naar Dehua te vinden. Via de bekende havenplaats Xiamen – niet wetende dat via Quanzhou directer is. 

De meeste beeldenmakers bleken echter te ver van de stad en te verspreid in de omringende heuvels te wonen; in de nabijheid van de ovens, in de buurt van de aders met de juiste porseleinaarde.

Onverrichterzake keerden we huiswaarts – maar het bleef wel zachtjes zeuren. Zodat we afgelopen november besloten nogmaals een poging te wagen.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-33

(Vlak voor vertrek kwam bij veilinghuis de Zwaan het interieur van een Amsterdams grachtenpand grotendeels onder de hamer. 

GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-34

Onder de talrijke ‘19de en 18de eeuwse blanc de chines’ zagen we er vier van ons terug; kennelijk waren ze bij het overschrijden van de dorpel diep geschrokken en op slag verouderd – het is per slot een harde wereld daarbuiten. 

Reden te meer om toch maar weer eens in Dehua op zoek te gaan.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-8

Hotelraam

Het daldorp van weleer blijkt tot een heuse stad te zijn uitgebouwd. Overrompelend snel en ingrijpend. Wikipedia spreekt van 300.000 maar ons inziens telt het onderhand wel een miljoen inwoners – wellicht nog steeds een dorp, wat China betreft.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-28

In het centrum van Dehua

De stad kent geen taxi’s. Wel een soort van uber-systeem dat wij niet digitaal kunnen oproepen en betalen. Menigeen brengt je echter graag even naar het atelier van een vriend of familielid. 


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-25


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-23


Aan het eind van een aankoop keert men onderling de smartphones naar elkaar met op het scherm QR-vierkantjes die even naar elkaar knipogen: de commissie vliegt over tafel aan je neus voorbij.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-18


mallen


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-17


Geen probleem. Hoe hadden we anders het atelier gevonden in een stad die zo snel uitbreidt dat af en toe de inwoners noch hun routeplanner er uitkomen.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-6


(Niet zo lang geleden namen bankbetalingen – een voorwaarde om te kunnen exporteren – zo’n vijf tot tien werkdagen in beslag. Hier, vanaf een laptopje in het hotel, blijkt het soms binnen een etmaal al overgeboekt.

‘Kapitaal dat als kwikzilver de wereld rondgepompt wordt’ is inmiddels een wel heel antieke, mechanische omschrijving.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-2


Gallerie

Sinds een paar jaar kent de stad enkele straten met nieuwe, chique porselein galleries. Opvallend is dat de oudere antiekwinkels verwaarloosd ogen of gesloten zijn. 

Zou het besef dat echt, goed antiek porselein reeds lang in verzamelingen en musea vastzit dan eindelijk algemeen zijn geworden? 

Nog afgezien van het feit dat porselein zonder dichtgetimmerde provenance (herkomst) nagenoeg niet met zekerheid te dateren valt.


Guanyin porselein

Namaak ?

‘Dat ligt zeer ingewikkeld in een land waar kopiëren een gewaardeerde vorm van respect is, een manier om een vak te leren. De herhaling van de prestaties uit een vorige periode is simpelweg een achtenswaardige daad.

Hoe dan ook, eerlijk gezegd heb ik zelf tientallen jaren geprobeerd dit soort potten te maken. Die craquelure in het glazuur is mij nooit goed gelukt. Ik zou er alles voor over hebben gehad om zo’n kom te kunnen maken, laat staan het ook nog eens te herhalen.’ (De Waal)


B. 10 - 65 cm


Guanyin porcelain kopie

Het zijn duidelijk de galeries die hier goede zaken doen. Ze promoten het werk van oudere en jongere kunstenaars. Hun gesigneerde Guanyin-beelden kosten doorgaans drie, vier, vijfduizend euro.







B. 5 - 45 cm


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA


De galeriehouders, vaak zelf keramisten, zijn verrast over onze interesse naar Guanyin. Er komen zelden westerlingen langs, laat staan voor Guanyin. 

Aan de ontbijttafel in het hotel zagen we wel  wat zakenlieden maar die zaten duidelijk in grote, industriële projecten.


Scherven

Ook HOPE en HAPPY bleken uiteindelijk misbaksels.

De binnenlandse markt van anderhalf miljard is Dehua meer dan voldoende. Deels worden de nieuwe, gesigneerde sculpturen gekocht met hoop op toenemende naamsbekendheid van de kunstenaar – en bijbehorende prijsstijgingen.

Bodhidarma beeld Lily 4 ? - 49 cm kopie 2

Als we aangeven dat er voor deze kostbare creaties, hoe mooi en bijzonder ook, thuis weinig animo zal zijn, blijken ze soms zonder signatuur een heel andere prijs te hebben.

Aan elk beeld – van welke prijs dan ook – is door vele vakmensen gewerkt. Van mal-makers en assembleurs tot stokers en glazuurders. 

Evenals bij elke kunstenaar die met verloren-was techniek werkt, gaat de signatuur vooral over het ontwerp en soms nog een beetje over de afwerking. 

Niet anders dan in schilderstudio’s, ook al staat er uiteindelijk Rembrandt of Dali onder.


IMG 7749 - versie 2


Handelaren willen echter een naam als merk opdat er een internationaal geldende, geldelijke waarde aan gekoppeld kan worden. Niet anders dan een x-computer met x-vermogen, een diamant met x-gradatie helderheid of een garnalenkroket van Holtkamp.

Jammer, want meer medewerkers betekent doorgaans meer vakkennis. Elk doet datgene waar hij of zij goed in is. Zo betrekken ateliers soms een externe vaste hand om alle lijnen er in één vlotte beweging op te zetten.


Boeedha porselein Sally 15 - 43 cm

Boeddha. S nr. 15 - 43 cm


‘Eén stuk porselein gaat door wel zeventig handen, het werk mag niet worden onderbroken.’ - Pater d’Entrecolles (1664-1741).

GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-35

‘Daarom ronden de mannen de randen van de kunstwerken en worden de blauwe lijnen toevertrouwd aan de medewerkers die de contouren opzetten; zij leren wel ontwerpen maar niet inkleuren, terwijl degenen die de kleuren invullen op hun beurt niet leren ontwerpen, waardoor de hand vaardig wordt in dat ene werk en de geest niet wordt afgeleid.' (T’ao Shuo – oud geschrift)

'Door één man de grassen te laten doen, alleen de grassen, daalt het aantal missers. Je kunt bepalen waar het werk fout gaat en wie je moet straffen.’ (De Waal)


IMG 7205 - versie 2


'In China, where eras of taste are measured in centuries, the tradition of innovation took place over centuries and not in individual years.’-Bluhmenfield

Oftewel: veranderingen in smaak en ontwerpen voltrekken zich niet in jaren maar in eeuwen. Toch moet blanc de chine het onveranderlijk hebben van het wit.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-7

Het proces om porselein te maken, vereist opmerkelijk veel energie van mens en materiaal, maar als het zorgvuldig geselecteerde kaolien en de langdurig gezuiverde porselein-aarde dan tenslotte boven 1400 graden versmelten, kan dat schitterde wit ontstaan –  een wit waar men eeuwenlang geen andere omschrijving voor had dan: als varkensschelpje, als ganzenvet, als eierschaal, als witte jade…

Al helemaal nadat het porselein ook nog een glazuurlaag heeft geabsorbeerd, ontstaan er al eeuwen eindeloze discussies over wèlk wit een voorwerp precies heeft.


Guanyin LIN nr 2 - 37 cm

Lin. nr. 2 - 37 cm


‘Heeft dit wit nou een dikroze of dunroze tint?

- Roze? D’r zit nota bene iets van groen in!

’En dit dan… ganzenwit?

- Met al dat geel d’r in? Nee, ivoorwit!

‘Waarom hou je het dan tegen het licht?’

- Hoe wil je anders die onderliggende garnaal-tinten beoordelen.. nit-wit.


Guanyin beeld Lily 7 - 35 cm

L. nr. 7 - 35 cm


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-4 kopie

Dehua heeft het karakteristieke wit te danken aan het extreem lage gehalte ijzeroxide (denk aan roest) van nog geen 0,5% in de plaatselijke porselein-aarde. Ook de dichtheid ervan draagt er enigszins toe bij.


Compassie mag dan door de eeuwen heen nooit als specifiek mannelijk of vrouwelijk zijn afgebeeld, in de ateliers valt op dat de Guanyin-beelden door vrouwenhanden gestalte krijgen.

Een tedere touch is blijkbaar onontbeerlijk bij het assembleren van armen, hoofd en andere delen – binnen de korte tijd dat de klei zich er daadwerkelijk toe leent.


IMG 7708 - versie 3


Een liefdevolle aanpak lijkt evenzo gewenst bij het aanbrengen van symbolen en versieringen als bijvoorbeeld het draaien van wat klei, bolletje voor bolletje, tot een parelcollier rond de hals.


Guanyin statue making atelier


Zelfs de verzending van de verzamelde beelden kwam dankzij vrouwen (en vertaalprogramma’s) tot stand.


Dank aan de dames


De prijzen variëren van € 55,= (15 cm) tot 495,= (90 cm). 

Gemiddelde maat (40 cm) en prijs: 145 / 195,=

Veel van de beelden komen in een eigen, handgemaakte, beklede doos.

Enkele andere voorbeelden zie hier


Guanyin symbolic meanings

Een vaasje symboliseert levenswater waarin leven ontkiemt.

De lotus groeit door het donkere water naar het zonlicht: verlichting.


Guanyin einde


Voor meer over porselein:

Op zoek naar Guanyin (in Dehua)

Porseleinzucht (o.a. geschiedenis)

Chinese porcelain, brushes, etc in winkel

Blog inhoud

Home



2019

1



2



3



4


5 kopie





Van Boeddha Tot Banksy


Voorheen Thans


Van al z’n kunstwerken zal Banksy’s shredding stunt – waarbij het kunstwerk zichzelf meteen na de veiling vernietigde – vermoedelijk de langste toekomst hebben. De hoogste eeuwigheidswaarde voor de meest vluchtige kunstvorm: de performing arts.

Aan geen ander werk zal in de toekomst zo vaak worden gerefereerd, de stunt zal in menige discussie over kunst van pas komen.


Banksy


De vraag of het uiteindelijke resultaat nu minder of juist meer waard is dan vóór de happening is niet interessant. Ik vermoed overigens dat het van maker en inbrenger tot koper doorgestoken kaart is. Ook het gerenommeerde veilinghuis zal op de hoogte zijn geweest – en anders is het een blamage voor hun expertise.

Interessanter is de vraag wie beslist wat er vervolgens met het werk gebeurt. Er verder niets aan doen kan geen optie zijn: de stroken krullen, de batterijen lekken, enzovoorts.


Banksy painting mechanism

 

Als een kunstenaar anoniem wil blijven, kan hij moeilijk zeggenschap uitoefenen. Tenzij hij misschien toch zelf de koper is, want wie betaalt, bepaalt – ook in de kunst, alle geestelijke of artistieke eigendomsrechten ten spijt, eenmaal buiten beeld....

Dit ligt anders als het publiek eigendom betreft. Dan is er plots sprake van een invloedrijk en verstrekkend scala aan theorieën, protocollen en regels betreffende restauratie.

Het onderscheid tussen privé en publiek eigendom is echter allesbehalve zwart-wit. Neem bijvoorbeeld kerkcollecties. Door de eeuwen is veel religieuze kunst in musea en overvolle depots als het Catharijneconvent terechtgekomen. Conservatoren en restauratoren bepalen namens de Staat (belastinggeld) het onderhoud. Bij hun is het Het Origineel heilig verklaard.


Van Dale

Een object lijkt me slechts origineel tijdens de schepping. 

Zodra dit proces stilstaat en er niet langer aan wordt gewerkt, is het onderhavig aan de elementen. Of zoals antiquairs het graag mogen verwoorden: ‘De tijd gaat eroverheen, er ontstaat een prachtig patine.’ (Ook als er sprake is van patina maar dat klinkt wellicht minder chique).

Terug naar het origineel is niet mogelijk, je kunt immers niet terug naar het moment van ontstaan. Elke poging daartoe zou je met recht - zie Van Dale - vervalsing kunnen noemen.

Onderhoud is behoud luidt het gezegde maar dat komt doordat onderhoud is uitstel niet rijmt. Niets is eeuwig. De heersende regel dat elke restauratie weer ‘verwijderbaar’ dient te zijn, is in essentie een keuze van aanpak. En als elke keuze aanvechtbaar. 

Hausmann Parijs plankopie

De strijd tegen de vergankelijkheid is als regel even zinvol als zinloos. En deze wordt niet zelden door toeval bepaald. 

Dankzij armoede raakte Amsterdam rond de eeuwwisseling niet gehausmaniseerd als Parijs of Berlijn. 


Hausmann Parijs


Als terug naar het origineel niet mogelijk is, dan is elke restauratie in wezen een interpretatie. Te meer wanneer het renovatie betreft. In Burma staan vele pagodes prachtig oud te wezen. 


Burma restauratie beeld 2


Wanneer een gulle gelovige echter z’n reïncarnatie wil veilig stellen, komt dit doorgaans neer op het aanbrengen van een frisse, cementen buitenlaag  – en gaat het religieuze bouwwerk geheid weer jaren mee.


Burma restauratie beeld


Betreurenswaardig? Dankzij Indiase hulp worden er in de Birmese Bagan vallei momenteel vervallen oude tempeltjes gerenoveerd met hagelnieuwe bakstenen. Ze steken af als jackets in een vergeeld gebit. Waarom niet de rondom zwervende oude stenen herbruikt?

‘De nieuwe materialen gaan zo veel langer mee!’

Welk andere maatstaf dan eeuwigheid zou een gelovige anders hanteren.


burma tempel restauratie


burma restauratie donor - versie 2

Naderhand las ik in een reisgids dat de 12de eeuwse tempels waarvan ik zo onder de indruk was, na een veertiende eeuwse aardbeving grondig werden gerenoveerd.



‘Je kijkt overal altijd tegen de laatste restauratie aan,’ hoorde ik ooit een oude, Amsterdamse architect een jonge ambtenaar van monumenten-toezicht aan het verstand proberen te brengen. ‘Anders stond het er niet meer.’


burma tempel steigers


VAN DALE REPLICA

Om hun object omhoog te steken, noemen antiquairs andere goedgelijkende voorwerpen graag kopie of zelfs replica. 

Het schijnt dat men in China tot voor kort het woord kopie niet kende maar sprak van herinterpretatie. Met name bij porselein.

Recentelijk hoorde ik een antiquair in het commerciële tv-programma Tussen kunst en kitsch een voorwerp welwillend aanprijzen als ‘een negentiende eeuwse herbelevenis’.

In een documentaire over een beeld in The British Museum vroeg de interviewer zich af: ‘Maar dit zestiende beeld kan toch op zijn beurt een kopie zijn van een nog ouder beeld..?’

De conservator twijfelde even en zei toen: ‘Als u zo wil redeneren, zal zo’n zeventig procent van onze collectie een kopie zijn.’


kitsch

 Nijntje en Vermeer in Japan

Nachtwacht restauratie

Iedereen ter wereld, waar je ook bent…?.  

Nachtwacht restauratie 2

Moet 'n politicus de beroemdheid aangeven? Hij kijkt nb de andere kant op. Is het geen selfie?


Staalmeesters Zaaihal

Het oude Staalmeesters-gebouw, hier tegenover mij, ziet er volgens oude tekeningen nog eender uit als toen het in 1641 werd gebouwd. Toch is elke dorpel, lijst, raam, luik inmiddels vervangen.

Althans, wat de gevel betreft, want daarachter is jaren terug een geheel nieuw betonnen interieur opgetrokken. Nu zou dat niet meer mogen maar toentertijd was er geen geld en vond men het doelmatig. 

Nu heet het kitsch: iets dat zich voordoet als iets wat het niet is.


Tentoonstelling Nieuwe Kerk - Voorlinden Museum

 Dit werk uit Museum Voorlinden stemt inderdaad tot vrede met de boeddhistische gedachte dat alles vergankelijk is.


De kwestie zeggenschap – misschien is verantwoordelijkheid hier een betere term – komt momenteel goed tot uiting op de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk in Amsterdam: ‘Het leven van Boeddha.'

Ondanks het het nogal suffige bijschrift: ‘De weg naar nu’.


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (3)


Even meende ik de kleur van de sponsor opgedrongen te krijgen, maar kennelijk menen de conservatoren dat oranje de kleur van het boeddhisme is. De ongetwijfeld jeugdige stilisten maakten er een chemisch fel spuitbus-oranje van.

‘Het éét je oog,’ zeggen ze in Azië soms.

In de Kunsthal te Rotterdam hadden curatoren ooit de wanden achter de schilderijen paars, blauw of weetikveel geschilderd. Ik ben al snel weggelopen. Ook hier in de Nieuwe Kerk kreeg ik de aanvechting om m’n entreegeld terug te eisen. Waarom zou je als kijker je handen tot een telescoop moeten maken om de voorwerpen in de eigen kleur te kunnen zien?


Tentoonstelling Nieuwe Kerk


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (4)


Om de tekst op de grote borden – op fel oranje ondergrond –  te kunnen lezen, hupt m’n jogging vriendin heen en weer achter een groep bedaarde hipsters die cool maar hard hun best staan te doen.

‘Hm, de moeder van de jonge prins stierf bij z’n geboorte… hij werd door anderen verzorgd…’ hoor ik haar mompelen, ’...toen hij zelf vader werd, verliet hij het paleis...  had het gezin een hechtingsprobleem.…?’

– Hm, dan heeft het de mensheid daarover wel enkele fraaie soetras opgeleverd


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (2)


Enkele musea en verzamelaars leenden voor de tentoonstelling kunstwerken uit. De laatsten maar al te welwillend, het verrijkt het cv van hun object en daarmee de waarde.


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk 7


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk UITLEG

Het Rotterdamse Wereldmuseum zegde de schitterende, manshoge Avalokiteshvara toe. 

Het beeld bevindt zich in de Nieuwe Kerk in eenzelfde opstelling als in het Wereldmuseum. 

In Rotterdam stond het aan het eind van een lange gang richting entree, in Amsterdam staat het aan een lange gang richting uitgang.

Ongeacht lokatie en aankleding getuigt deze Avolokiteshvara van een niet te missen schoonheid.


Wereldmuseum

De verdwenen bovenverdieping van het Wereldmuseum in Rotterdam.

Afgelopen jaar werd de befaamde bovenverdieping van het Wereld-museum met Tibetaanse en Japanse spirituele kunst en cultuur om welke organisatore reden dan ook gesloten. 


dalai lama wereldmuseum

De Tibetaanse opstelling had als thema reïncarnatie, met name de cultuur rond de Dalai Lama’s. Een jaar eerder was de zaal nog ingewijd door Tenzin Gyatso, de huidige 14de Dalai Lama. Hij verleende zelfs een specifieke naam en opdracht aan de collectie. Uitzonderlijk.


Twee jaar vóór zijn komst naar het Wereldmuseum werd besloten het Avalokiteshvara beeld te restaureren. Ooit kwam het grote beeld gehavend uit de Chinese ‘bokser-oorlog’ (1899-1901) naar Europa. Alle sieraden en symbolen waren er vanaf gerukt en geroofd.

Uiteraard heeft de uit Tibet gevluchte Dalai Lama al voldoende kapot geslagen beelden heeft moeten aanschouwen. 

Daarbij komt dat Tibetanen hem als de belichaming van deze bodhisattva Avalokiteshvara beschouwen: het samengaan van wijsheid en compassie.

Om hem met het gehavende beeld te ontvangen armoedig en onwelwillend zijn.  Alsof koning Willem Alexander wordt ontvangen met een beeld van koningin Wilhelmina waarvan de kroon en 'n stukje neus is afgeslagen.


Avalokiteshvara – Versie 2

Momenteel staat het beeld als slotstuk bij de uitgang in de Nieuwe Kerk op de expositie ‘Het leven van Boeddha, de weg naar nu’. 

Het is een weloverwogen uitlening, aangezien de Dalai Lama was uitgenodigd om de tentoonstelling te openen (15 september jl) en publiek een gesprek met wetenschappers te voeren.


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk 4



Voormalige opstelling Wereldmuseum

De huidige conservatoren van het Museum voor Wereldculturen kozen er echter voor hem te laten ontvangen met het Avalokiteshvara ‘in de oorspronkelijke staat’. Oftewel geheel gestript, ontdaan van alle symbolen en sieraden. 

Terug naar de oorspronkelijke verminkingen. Ongevoelig en respectloos. Museale tunnelvisie.

Huidige opstelling in de Nieuwe Kerk


Dalai Lama NK


Het brengt de 19de eeuwse beginjaren van de koloniale musea in herinnering. De tijd dat bij aankomst van bijvoorbeeld 101 kisten met Afrikaanse maskers en beelden in Parijs ontdaan werden van ‘alle veertjes, stofnesten en verdere onbegrijpelijke rommel'. 

Stilering – een voorwaarde voor het label ‘Kunst’ volgens deskundigen – lijkt soms gepaard te gaan met een zweem van smetvrees.


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (1)

Gelukkig heeft de Nieuwe Kerk als gebouw veel te bieden want de tentoonstelling doet magertjes aan, al zal het misschien zennerig bedoeld zijn. 



Het verschil tussen uitleggen en simplificeren is echter 180 graden, want het leidt tot onbegrip. 

De millennia oude, archetypische symbolen: weg ermee, die begrijpt niemand. De betekenisvolle kleuren: leiden alleen maar af. 

Dressing down komt al doende neer op dumbing down.


PHURBA-SAKTI 2

Dat boeddhistische beelden louter verstilling dienen uit te drukken, zoals de tentoonstelling lijkt te menen, is een westers cliché.

Door de vele dagelijkse indrukken en taken kan men al die vormenrijkdom er kennelijk niet nog 'ns bij hebben. Teveel prikkeling. Wonen in een wachtkamer met de oogjes meditatief dichtgeknepen, dient rust te brengen.

Mahakala masker

Innerlijke hectiek los je echter niet op door je stil en afzijdig te houden, maar juist door 'de demonen’ in je ‘vele hoofden’ onder ogen te zien. 

Vele boeddhistische beelden, in aantal misschien wel de meeste, gaan hier juist over.


Uiteraard zijn er andere, xenofobe culturen – Japan, China – die niet minder hooghartig zijn dan de onze. De neiging tot 'steriele stilering' kan echter ook binnen een staat spelen.

Bijvoorbeeld de grootstedelijke, Indiase jetset die de gopurams in het zuiden van het continent verwerpelijk vinden als 'op Bollywood geïnspireerde' kitsch.

Ardhanarishvara

Natuurlijk weten de grootstedelijke 'elite' dat het fel kleuren van de religieuze beelden een eeuwenoude traditie is. Ze kunnen het echter met geen mogelijkheid inpassen in hun westers-georiënteerde smaak en levensstijl. 

Na terugkeer uit Engeland of de Verenigde Staten schamen ze zich ervoor en proberen zelfs de betrokken ministeriële departementen zo ver te krijgen dat de beelden wettelijk verplicht wit worden geschilderd. 

Ardhanarishvara, shiva als half man en half vrouw.

Voor meer foto’s en toelichting zie gopurams 


Schildering Zuid-India tempel kopie

Of anders maar laten verbleken in de zon en vervuilen tijdens de regentijd.


Schildering Zuid-India tempel

Gevolg van moesson.

overschilderen

Overschilderen in wit.

Het is een zelfde soort reactie als in Europa bij de opknapbeurt die oudere gelovigen aan enkele religieuze beelden in hun Italiaanse of Spaanse dorpje gaven.

restauratie Spanje 2

‘Het is niet de eerste keer dat waardevol cultureel erfgoed wordt vernietigd door goedbedoelende amateurs die geen idee hebben wat ze doen. In juni nog werd een antiek beeld veranderd in een stripfiguur. Zes jaar geleden werd een fresco, Ecce Homo, door een 81-jarige enthousiasteling verwoest.’


restauratie Italië

'Ik ben geen professional, maar ik heb het altijd graag willen doen, en die beelden hadden echt een laagje verf nodig. En dus heb ik dat gedaan, zo goed als ik kon, met kleuren die mij mooi leken. En de buren vonden het ook mooi.’


Er zal van alles tegenin te brengen zijn, toch lijkt het me dat de enkele kerkbezoekers die in dat dorpje het gangpad aanvegen en de kaarsjes brandend houden, het volste recht hebben de overgeërfde, religieuze kunst te onderhouden zoals zij juist achten. Naar hun smaak op het gebied van restauratie, kun je ook zeggen.

Het is al eeuwen niet anders: wie betaalt, bepaalt.

Ohm, amen en uit.


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk 8 – Versie 3


 

Mogelijk relevante links:

Restauratie in Birma

Goddelijk gekleurde gopurams (Zuid-India)

Van primitief tot kunst (over 'tribal art' etc.)

Blog inhoud

Home

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Inzicht




art brain 1


‘Het eìgenlijke probleem is dat u niet gewoon rustig thuis op de bank kunt blijven zitten.’ Met die zin opende een Tibetaanse geestelijke een aantal jaren geleden in Lausanne z’n betoog tegenover een sporthal vol grinnikende Zwitsers.


Tertön

Recentelijk werd hij in Frankrijk wegens seksueel wangedrag door een grote groep vrouwen aangeklaagd. Opmerkelijk want deze Tibetaan staat al jaren op wikipedia te boek – niet als lama of tulku maar – als tertön: ‘hij die verborgen schatten dient te ontsluiten.’ 

Door het bewerken en wereldwijd verkopen van het eeuwenoude Tibetaans Boek van Leven en Dood voldeed deze ‘bissnissclass guru’ daar wel degelijk aan. 


Aldous Laura kopie

Aldous Huxley & Laura Archera

‘Het eigenlijk probleem’ is het even ware als oude cliché dat elk mens zijn eigen grootste tegenstander is. Dat elk mens dat ik, ego of zelf tot zwijgen moet zien te brengen als het niets gevraagd wordt.

Of zoals Aldous Huxley na een dosis mescaline (uit cactussen) in ‘The Doors of Perception’ optekende: ‘Wat een zegening om die storende neuroot die ’s nachts de show probeert te runnen, even uit de weg te hebben.’

'conscious'

Een tijdje tob je over een bepaalde kwestie, jongleer je met allerhande gedachten en veronderstellingen, en dan ineens, in ‘een onbewaakt moment’ is het klaar. Geen idee waar de ingeving vandaan kwam, maar even was er dat doorkijkje en weg is het probleem. Opgelost.

Sommige wetenschappers veronderstellen dat er op zo’n moment van inzicht daadwerkelijk een fysieke verandering in de celstructuur van de hersenen plaatsvindt.(1) 

Dit leidt direct tot de vraag: is het probleem mens –– met al z’n geweld en tribalisme –– er dan niet bij gebaat als we zulke mutaties in de hersencellen op gang kunnen brengen?

soma

In vrijwel elke cultuur en religie werd de afgelopen millennia met allerhande geestverruimende middelen geprobeerd dit te bewerkstelligen.

Niet langer de eindeloos geleidelijke middenweg volgen maar direct doorstoten naar die andere (veronderstelde) spirituele wereld – where angels fear to tread.


demonen

‘Hoe denk je dat sjamanistische culturen anders tot al die demonen kwamen?’ schamperde ooit een psychonaut (lsd-gebruiker).

Ik had er nooit eerder bij stilgestaan en stamelde maar wat terwijl het kwartje naar beneden ratelde en er in mijn geestesoog bingo! oplichtte. 




mongolian masks

Sjamanen met maskers in Mongolië.

Een van de adviezen uit het Tibetaans Boek van Leven en Dood luidt: niet wegrennen, zie je demonen onder ogen: ‘Wat moet jij hier in mijn hersenpan? Heb je me soms wat te leren?’ 

Phurba IMG 8552

Vandaar hun vele rituele voorwerpen zoals een lasso of phurba: om de demonen in je hoofd ermee vast te pinnen en onder ogen te zien.

huxley bookcover 2







Maar hoe creëer je 'een onbewaakt moment’?

Door de bewaker te drogeren, meende Aldous Huxley.

Of zoals de eerste lsd-therapeuten, de ‘wetenschappelijke reisleiders’ uit de vijftiger jaren, 'het vluchtschema’ samenvatten:

‘Jarenlange therapie teruggebracht tot ’n luttele namiddag.’


Mar4Mar16a







Recentelijk verscheen ‘How to change your mind door Michael Pollan. What the new science of psychedelics teaches us about consciousness, dying, addiction, depression and transcendence.

De ‘how to’ titel is vast commercieel goed uitgedacht maar suggereert een systeem van aanpak, hetgeen bij dit onderwerp alleen hout snijdt als er niets anders zou worden geadviseerd dan: take this pill.

Het boek behandelt dan ook met name de medische toepassingen vanaf de vijftiger jaren alsmede zijn persoonlijke, proefondervindelijke ervaringen met psychedelische middelen, zelfs met het krankzinnige 5-MeO-DMT (kikkergif).


Leeuw monster


Opmerkelijk veel vrienden en kennissen bleken de uitgebreide NRC-recensie geïnteresseerd te hebben gelezen. 

Pollan houdt van een wetenschappelijke benadering als alibi voor z’n psychedelische escapades. Wat spirituele implicaties betreft blijft hij afstandelijk zo niet bangig.

Dan is Hartzema’s De Vlucht van de Garuda of Van der Velde’s Schermerwoorden  ‘oneindig' veel inzichtelijker. ( 7 & 8 )


NRC: ‘Pollan beschrijft het zo: in zo’n trip lost tijdelijk min of meer het bindweefsel van het menselijk ego op. De ervaren werkelijkheid wordt helemaal anders omdat de ordening die het centrale ‘ik’ normaliter oplegt aan de waarneming tijdelijk wegvalt.’


INZICHT

Er schijnt een vertaling in de maak. Alleen al aan de titel komt mijn amateurisme niet voorbij. 

'How to change your mind.’ 

Hoe je aandacht te verleggen? Immers, wie verandert er van gedachten als er geen ik is? 

In wezen gaat gebruik van geestverruimende middelen over how to silence your brain. 

Oude boeddhistische wijsheid stelt dat mind of gewaarwording – bijvoorbeeld tijdens meditatie – alleen plaats vindt als het ik zwijgt. 

Pas dan kan er sprake zijn van intelligentie en belangeloze liefde. 

Of zoals de oude wijsgeer het samenvatte: ‘Beauty is when the self is not.’ (4)


Indra jatra


Mask Nepal

De verwarring omtrent het begrip mind is echter algemeen sinds mindfulness tot een cursus voor een bepaalde methode is verworden. 

Pollan blijft echter op veilige afstand van de vraag wat mind en brain precies inhouden, laat staan in relatie tot het ik-ego-zelf. 


Ergens helemaal in opgaan, àl je aandacht geven, jezelf verliezen – de taal kent talloze uitdrukkingen voor de afwezigheid van het ik. 

Opmerkelijk is dat dan ‘het idee van tijd’ eveneens wegvalt. 

Gerichte aandacht (concentratie) is van een andere orde, want vanuit de wil aangestuurd. Zolang er een ik als centrum is, blijft de aandacht-cirkel beperkt. Elke gewaarwording wordt gekaderd en gekleurd door wat je weet en voelt – en dat is beperkt want nimmer volledig. 

art brain 2

Alles dat binnenkomt wordt immers afgemeten aan eigen ervaringen, wensen, angsten, conditioneringen, pijnen en al dat ieder mens – waar dan ook – eigen is.

Dit klinkt misschien hoogdravend abracadabraas, maar het is bijvoorbeeld de reden waarom velen nooit zelfs maar overwegen om een poging tot meditatie ‘te gaan zitten doen’.

Zolang het ik niet zwijgt, blijft het ‘doen alsof’. Want wie precies wil ‘die storende neuroot even uit de weg’ hebben..? 

Anders gezegd: geen vrijheid-van maar bevrijding. Geen interval tussen twee geluiden maar de stilte van leegte. (*9)


art2


Je hoeft geen gelovige te zijn om in te zien dat dit is waar elke religieuze stroming – inclusief sjamanisme – in de kern over gaat. 

Evenmin hoef je een junkie te zijn om te begrijpen dat mensen zich desnoods afhankelijk maken van rituelen, priesters, cursussen of geestverruimende middelen om ‘het onbewaakte moment’ keer op keer te herbeleven.


art4

Detail Tibetaanse thanka

De grote wereldreligies stammen uit de periode van circa 600 voor tot 600 na Christus. Is er werkelijk weinig meer dan hun grote gemene deler dat het leven lijden is? Is de mens dan niet verder geëvolueerd?

Levensgulzig als chronisch optimisten doorgaans zijn, hechten ze zich aan de momenten dat ze zich ‘even helemaal gelukkig’ voelden. 

Al het andere wordt weggezet als bijvoorbeeld doemdenken – dat malle, stigmatiserende werkwoord uit de tachtiger jaren – zonder zich af te vragen waarom geluk voorbij is zodra je eraan denkt of benoemt en in feite alleen in retrospectief bestaat; als herinnering.


art

Reeds duizenden jaren beseft elke niet-christelijke steppe-, woestijn-, jungle-, berg- en zelfs polderbewoner die zich hier enigszins in verdiept, wat ‘het eigenlijke probleem’ is: 

zodra je ‘het onbewaakte moment' nastreeft, is het buiten bereik. De wens komt immers uit de wil van het ik voort. 

Anders bekeken: de mens is en blijft z’n eigen grootste tegenstander. 

Monotheïstische godsdiensten als het christendom of de islam bestempelen het ik-ego-zelf als te zondig om in hun paradijs te kunnen bestaan. Religieuze stromingen als het hindoeïsme of het boeddhisme gaan wèl in op de vraag: wat is dat ikke-van-ik dan eigenlijk? 

Hun antwoord is verrassend eenvoudig: het ik bestaat uit weinig meer dan geheugen (dwz. conditionering, ervaring, angsten, etc).

brainwashed

Rond het vierde jaar begin je behalve gezichten en woordjes ook ervaringen te onthouden, ze te benoemen en te vergelijken – het is kortom de tijd dat je ‘ik’ begint te zeggen.

‘Onzin!’ puft jogging-vriendin, van huis uit psychologe maar inmiddels toch een wijze oudere vrouw geworden, ’ook het lichaam heeft geheugen. Reeds in de baarmoeder!’

Daarom even een zijsprong.

In de tachtiger jaren, toen in Ierland en de VS de anti-abortusbeweging luid van zich liet horen, deed de Evangelische Omroep er nog een schepje bovenop. Ter ledenwerving ongetwijfeld. Hun propaganda zei met zoveel woorden dat zelfs het mannelijk zaad reeds uit godgegeven leven bestond.

De volgende ochtend raadde Stoker in een ‘voetnoot' op de voorpagina van de Volkskrant de EO-leden aan ergens even ’n verkoudheid op te lopen, om vervolgens hun neus flink te snuiten en de inhoud onder een microscoop te leggen. Volop leven!

Om dìt soort geheugen, eigen aan elk levend organisme, gaat het hier niet. Evenmin over het praktische geheugen: welke trein je moet nemen naar huis en hoe je dan het lichtknopje hanteert. 

Het gaat hier om het innerlijk, psychologisch opgebouwd geheugen.

Bijgevolg gaat het dan al gauw over de onvoorstelbare (kunstzinnige of wetenschappelijke) resultaten die de mens de afgelopen millennia wist te behalen terwijl hij van binnen volstrekt onderontwikkeld bleef. Zie het geweld, egoïsme en tribalisme rondom.

Dus… dan maar een pilletje als inhaalslag? Het verschil tussen evolutie en revolutie is per slot slechts het mensenidee genaamd tijd.

Yeah, mind blowing.


brainscan


Leary

De eerste Be-In in ’67 verstrekte in het Golden Gate Park (San Francisco) gratis 25.000 lsd-trips aan de bezoekers. Een klein jaar later gebeurde hetzelfde tijdens The Summer of Love. Met in de speakers corner Timothy Leary: ‘Turn on, tune in, drop out!’.

Ronald Stark

Met verbazing en afschuw kijken tegenwoordig in de Silicon Valley the me-networkers naar het psychedelica-gebruik tijdens de zestiger jaren. Op z’n best veroordelen ze het als: applied mysticism. (2) 

Ze hebben weinig op met de langharige boundless beings van toen. Het doet er kennelijk niet toe dat die ouwe lui behalve het bedenken van de ict-wereld zich tevens focusten op mensenrechten, vredesbewegingen, Whole Earth organisaties voor voedsel, milieu, overbevolking –– om maar wat te noemen.


anti-war demonstrations


keith haring

De toenmalige ‘nerds’ wisten – mede dankzij boundless psychedelica gebruik – een ongekende virtual reality in cyberspace te visualiseren.

peace

Tegelijkertijd werkte een deel van hen aan acute levensvraag-stukken als een lekkerderder geluid voor hun Grateful Dead muziek. 

Tekenend voor de tijdgeest was wellicht dat ze hun ontdekking van stereo-geluid aanvankelijk wegzetten als asociaal: niet iedereen zou de beste weergave horen, alleen zij die in het midden zaten. (5)


Golden Gate Park


Hofmann

Aanvankelijk, in de jaren ’45-’62, werden geestverruimende middelen voornamelijk voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt. 

Aandoeningen waarmee patiënten ‘die in hun eigen ik gevangen zaten zoals depressie, verslaving en bepaalde traumata’ goed leken te behandelen.(3) 

In Nederland liet prof. J Bastiaans met gebruik van lsd oorlog-slachtoffers hun kampsyndroom herbeleven –– opdat ze betere nachtrust verkregen.


Cary Grant



Afgezien van de onvermijdelijke bad trips ervoeren patiënten volgens research-resultaten uit die begintijd doorgaans vooral ‘een intense warmte en harmonie’.

Eventuele verbeteringen werkten wel maandenlang door maar bleken doorgaans niet blijvend.


gnostic media
illegal 2


life threat



In retrospectief vinden hedendaagse therapeuten en ict-creatievelingen dat ‘die halvegare hippies’ die met hun ‘krankzinnige dosissen’ de binnenkant van hun schedel aftastten, de schuld ervan zijn dat er een set back van maar liefst vier decennia is geweest.


STanley Grateful Dead


Sinds 1998 is het experimenteren met het niet-verslavende lsd (uit graanschimmel) en psilocybin (uit paddenstoelen) in de VS echter geleidelijk weer wettelijk toegestaan. 

Kennelijk dringt het nu tot de politiek door dat het toenemende gebruik van pijnstillers (uit opium) weliswaar op zeer neoliberale wijze zeer winstgevend is – met name voor de o, zo kunstminnende Sackler familie – maar dat het inmiddels tot vele, vele verslaafd-gemaakten heeft geleid.

De huidige 2.0 ict-generatie past sinds een enkele jaren microdosing toe: een hele lichte, drie-dagelijkse dosering lsd of psilocybin. Naar eigen zeggen: om creatiever te kunnen focussen op hun carrière-doelen. 

Op hun beurt had de 1.0 generatie psychonauten dit veroordeeld als pragmatisme – toentertijd een vloek, tegenwoordig een vereiste op elk cv.


George Harrison


Leary Ginsberg

Met name Timothy Leary – volgens de oorspronkelijke psychonauten een ergerlijke narcist die met verkeerde publiciteit alle eer naar zich toe trok – zorgde ervoor dat de beoogde ‘nationale mentaliteits-verandering’ (mind you) niet werd bewerkstelligd maar wel juist de criminalisering van geest-verruimende middelen.

Peace, love, flower power, I am you and you are me and we are all together… de Nixon regering zag de bereidwilligheid onder jongeren om het leger in te gaan rap afnemen. 

Huxley Hubbard Heard

Day-trippers verkozen Lucy in the Sky with Diamonds (4) boven een enkeltje Vietnam –– ook al was een lsd-trip evenmin per definitie een retourtje.

Er bestaat nog een tape van een bijeenkomst in Los Angeles van de pioniers uit het pré-hippie tijdperk.(3)

Stuk voor stuk interessante namen om verder op te googlen: Humphry Osmond, Sidney Cohen, Myron Stolaroff, Willis Harman, Timothy Leary en met name Al Hubbard, als altijd in uniform, bewapend en tijdens de bijeenkomst reeds 78 jaar oud.

Sandoz lsd

Hoe nu verder? had het motto van hun historische bijeenkomst kunnen luiden.

Op de band is op gegeven moment te horen dat uitgerekend Leary aan de groep de vraag voorlegt:

'Heeft iemand hier het gevoel dat we fouten hebben gemaakt?’

Na enige stilte mompelt er iemand: 

‘Ja, niemand gaf het aan Nixon.’


Aldous Laura

PS: Op z’n sterfbed in 1963 verzocht Aldous Huxley – op een bewaard krabbeltje – z’n vrouw Laura hem te injecteren met een lichte dosis lsd.




Och, arm brein, zwijg

Het denken kan nooit een psychologisch probleem oplossen. 

Het denken is nooit nieuw en kan daarom nooit een werkelijk diepgaande vraag beantwoorden.

Het oude brein kan psychologische problemen niet oplossen.(6)


School of fine arts mentor


  1. David Bohm in gesprek met J. Krishnamurti. Audio, 1972.
  2. ‘How Silicon Valley discovered LSD.’ FT 12 augustus 2017
  3. Michael Pollan: ‘How to change your mind.'
  4. Beatles songtitles.
  5. Jesse Jarnow: ‘Heads, a biography of psychedelic America.’
  6. J. Krishnamurti: ‘The awaking of intelligence.
  7. Robert Hartzema: ‘Shabkar. De Vlucht van de Garuda’. Karnak. 
  8. Paul van der Velde: ‘Schemerwoorden, boeddhistische poëzie uit middeleeuws Bengalen.’ Boekhandel Roelants.
  9. 20 december ’18 blijkt het boek vertaald onder de titel ‘Verruim uw geest.'

BLOG INDEX Nederlands

HOME



Temples and trees

Temples and trees


Angkor Wat and surroundings.

Cambodia.

Pictures only.


1


2


3


4


5


6


7


8


9


10


11


12


13


14


15


16


17


18


19


20


21-2


21


22


23


24


25


26


27


28


29


30


31


32


33


34


35


36


37


38


39


40


41


42


43


44


45


46


47


48


49


50


51


52


53


54


55


56


57


58


59


60


61


62


63


64


65


66


67


68



69


70


71-2


71


73


74


75


76


77


78


79


80


81


82


83


84


85


86


86a


87


88


89


90


91


93


94


95 beeld


96


97


98


99


100


101


102


103


104 beeld


104a


105


105a


106


107


108


109


110


111


112-2


112


113


114


115


116


117


118


119


120


121


122


123


124


124a


125


126


127


128


129


130


131


132


133


134


135


136


137


138


140


141


Ais Loupatty Angkor Wat


142


BLOG INDEX Nederlands

HOME




tAll photographs and texts © Kashba, Ais Loupatty & Ton Lankreijer. Webdesign: William Loupatty.