BLOG Nederlands


I. Het ontstaan van de Chinese keizercollectie

Chinese muur - versie 2


Twee eeuwen voor onze jaartelling beschrijft de Chinese historicus Sima Qian hoe provinciale krijgsheren gezamenlijk het paleis binnendringen en zich naar de schatkamers vechten. Om elkaar ter plekke de kostbaar-heden te betwisten en de hersens in te slaan.


Song treasures Duanfang

Altaar-objecten, brons, elfde eeuw vóór onze jaartelling.


De schat bestond uit religieuze symbolen als drie-potige schaaltjes en bronzen trommels alsmede uit scrollen met oude verdragen en uitge-tekende veldslagen. Wie de schat bezat, was de machthebber – op wie nieuwe, jongere belagers hun pijlen richtten.

scholar scroll

Als Sima Qian bij een zoveelste strijd zich niet blindelings achter de nieuwe machthebber schaart, mag hij kiezen tussen castratie of zelfmoord.

Sima Qian

‘Jammer dat m’n werk nog niet af was,’ schrijft hij later aan een medegeleerde.

Bij kalligrafie kan de vorm ondergeschikt zijn aan de inhoud. Overgeleverd uit het jaar 777 is de rol tekst waarin Huai-su kalligrafeert dat hij dronken op z’n best is.

Huai-su

Hoe verder de tekst vordert, hoe meer hij gelijk krijgt, maar ‘het lijnenpatroon wordt des te vloeiender en ritmischer,’ volgens latere curatoren, ‘pulserend en bijna erotisch.’

‘Goede kalligrafie,’ vond Huai-su zelf, ‘is als een zwerm vogels, opvliegend uit een boom. Als opgeschrikte slangen door het gras. Als opengebarsten scheuren in een vermoeide muur.’

Bij elke nieuwe stammenoorlog raakten delen van de eerder buitgemaakte voor-werpen beschadigd of verwoest. Toch ontstond er mettertijd een kerncollectie die van de ene verslagen bendeleider via de winnende krijgsheer overging naar vorstenhuizen en tenslotte dynastieën.


gedicht

Tòch stimuleerden sommige wrede krijgsheren de dichtkunst, filosofie, architectuur, schilderkunst en/of tuin-aanleg. Uit het keizerlijk archief blijkt dat de heerser die zich in 1277 naar boven vocht, vrijwel meteen het bevel gaf om 1009 bemachtigde rolschilderingen te restaureren.

Sommige verliezers misgunden de winnaar de schatten. Zodra Liang Yuandi (534-549 !) inzag dat zijn veldslag verloren was, liet hij een grote brandstapel aanleggen. Om zijn – naar verluidt – twee miljoen schilderingen en kalligrafieën uit handen van aanvaller Hou Jing te houden.

Het moment dat hij zèlf het vuur instapte, trok zijn afhankelijke harem hem er gezamenlijk weer uit. Alsmede 4000 eeuwenoude rolschilderingen – waarvan musea wereldwijd nog getuigen.

Niet alleen paleiscollecties gingen soms deels in rook op. Hetzelfde gebeurde met overmatig rijk geworden tempels of sekten. Met name tussen 842 tot 845 woedden er diverse beeldenstormen en moest veel boeddhistische en taoïstische kunst het ontgelden.


NPM Giuseppe Castiglione schilderkunst - versie 2

Italiaanse invloeden na de komst van jezuïeten als Guiseppe Castiglione.

Tribale machtsvertoningen konden de veroverde schat ook minachten. Nadat de Jin eindelijk de tweehonderd jaar oude collectie van de Song-dynastie had bemachtigd, gaf de leider ‘uit teleurstelling’ meer dan de helft weg aan de bevolking.


NPM Giuseppe Castiglione schilderkunst - versie 2-2

Allicht wonnen ze daarmee de ‘bevrijde’ stamleden voor zich.

Bij elke verovering werden terstond alle bestaande machtsmiddelen overgenomen: verslagen, heffingen, kaarten, stempels. 

Niet minder belangrijk waren de oog-strelende machtssymbolen: strijdwagens, kostuums, muziekinstrumenten, draag-stoelen. Om met deze zich toegeëigende geschiedenis toch vooral een standvastige heerschappij te suggereren.

Kublai Khan & Ganghis Khan

Om dezelfde reden gaf Kublai Khan rond 1278 een legertje kunstenaars opdracht om portretten van zowel zichzelf, als van z’n vader Ögodie, als van z’n grootvader Genghis Khan te schilderen. De honderden afbeeldingen dienden door heel het land in tempels en dorpshuizen te worden opgehangen.

Drie-en-half portret, wereldwijd verspreid in musea, getuigen er nog steeds van.

NPM map Ming 15-1600 - versie 2

De beeltenissen kwamen onder andere langs karavaanroutes tussen China en het Midden-Oosten te hangen. 

De routes waren nooit optimaal gebruikt – het uitgestrekte Chinese gebied had genoeg aan zichzelf – maar na de overwinning door Mongoolse nomadenstammen werden de verbindingen beter benut.


Pas voor reizigers

Dankzij beroepsboodschappers – die naar verluidt zo’n 300 kilometer per dag konden lopen – kwamen uitwisselingen met veraf gelegen gebieden tot stand. Met o.a. een levendige handel in paarden, kamelen, tapijten, kruiden, keramiek en lakwerk als gevolg. 

Het onderhouden van contacten met ‘het oneindige buitengebied’ bestendigde op zich al de positie en het aanzien een heerser.

Een millennia lang beproefde manier om zich een bepaald verleden toe te eigenen, bestaat nog steed uit het omleggen van iedereen die er aanspraak op kan maken.

Een pas voor reizigers (1271-1368), zilver, 29 cm.

NMP Yong-lo keizer - versie 2

In 1402 veroverde de derde keizer van de Ming-dynastie Zhu Du (beter bekend als Yung-lo) de troon op z’n neef – hij sneed hem de keel door. Iedereen die hem niet terstond erkende, liet hij ter plekke executeren of castreren, kennelijk kwam dit in China op hetzelfde neer. 

Familieleden, officieren, leraren en dienaren niet uitgezonderd.



Zheng He 3

Zijn belangrijkste – en ondanks castratie zeer loyale – militaire adviseur, Zheng He, voer vanaf 1405 met 28.000 man in een nieuwe vloot van 62 jonken en ruim 100 andere scheepjes naar de kusten van Vietnam, Java, Thailand, India en Ceylon.

Ter vergelijking: de Portugese kaapvaarder Vasco da Gama bereikte het huidige Kenia in 1498, bijna een eeuw later.


CHINEES SCHIP DOORSNEDE kopie


Op zich was de vloot eigenlijk wat laat, want reeds 2600 jaar vóór onze jaartelling was in China een soort van kompas uitgevonden. En blijkens opgravingen kende men er in de eerste eeuw al het stevenroer (dat in de twaalfde eeuw in Europa kenmerkend werd voor de kogge).

Zheng He map

Tussen 1405 en 1433 legde Zheng He’s vloot zeven legendarische tochten af – tot de Perzische Golf en de kusten van Afrika aan toe. Vele tonnen aan zijde, porselein en brons werden verhandeld.

 

trommel

Trommel, brons, doorsnee 64 cm, begin onze jaartelling.

Het enige probleem was dat China, behalve grondstoffen als zilver (om binnenlands als betaalmiddel te gebruiken), zelf weinig animo tot invoer had. Over de meeste producten die Europa kon leveren, beschikten ze zelf – en doorgaans van betere kwaliteit.

Aan land ontbeerde de keizer echter een vertrouweling als Zheng He. 

Om andere vorsten aan zich te binden – of juist op afstand te houden – strooide hij met titels en geschenken. Opdat deze ambtsgenoten onder hun eigen volk in aanzien zouden stijgen en zo hun positie konden verstevigen opdat ze nieuwe verdragen konden sluiten – en die met gepaste geschenken aan de keizercollectie bedenken.

mantel costuum mongolië

Gouddraad.

Mede dankzij de verdiensten uit Zheng He’s vloottochten, verplaatste keizer Yung-lo de hoofdstad – zijnde o.a. de keizercollectie – van Nanjing naar Beijing. 

NPM map Ming 15-1600 - versie 2

Wantrouwend als hij was, liet hij in het noorden – beschermd tegen de Mantsjoes dankzij bergen en woestijn doch toegankelijk naar zee en het zuiden – een geheel nieuw en groots paleis optrekken: zo’n zeven vierkante kilometer ommuurd terrein met daarop paviljoens, paleizen, tempels en een honderdtal werkplaatsen en ateliers.


Verboden Stad

Doorsnede van de Verboden Stad. 

Naar verluidt werden er tijdens de bouw (1406-'20) van Gùgōng –bijgenaamd de Verboden Stad – o.a. een miljoen ‘dienstplichtigen’ ingezet. In het achterland hakten tienduizenden slaven in steengroeven en elders kapten ze de prachtigste, majestueuze bomen in het land.

Om uiteindelijk per boot en/of handkar naar De Stad te vervoeren.

Tot ver uit de omtrek werden vooraanstaande kunstenaars uitgenodigd. In de oude boeken staan slechts 62 hofleveranciers en 232.089 ambachts-lieden geregistreerd, maar dat is nog altijd zo’n 2 procent van de toen-malige bevolking (rond 100 miljoen, een kwart van de wereldbewolking, dus zo'n 2 miljoen).


Imperial harem


Om harem en hofhouding van bedienden te voorzien, introduceerde Zhu Du de inzet van eunuchen (Grieks voor ‘slaapkamerbewaker’). Weldra merkte hij dat gemankeerde mannen net zo min te vertrouwen zijn als de macho’s om hem heen. Zo begonnen meerdere eunuchen met het aanleggen van een eigen kunstverzamelinkje bij familieleden buiten De Verboden Stad.

Zhu Du probeerde het jatwerk in de schatkamers te stoppen door een algehele inventarisatie op te laten maken. Elk stuk kreeg in 1373 een eigen halve zegel –– de aansluitende, andere helft bevond zich in de boeken.

Voor latere historici, verzamelaars, antiquairs en curatoren is dit systeem van halve zegels altijd nog behulpzaam. Bijvoorbeeld om de eeuwen eerder buitgemaakte Yuan schatten te kunnen identificeren en dateren –– als die tenminste niet toen al waren verwisseld.


ter ere van : kopie

Dai Xi (1801-’60). Het opschrift meldt dat de afbeelding is geschilderd in de stijl van Tang Yin uit de Ming-dynastie.

Door de eeuwen heen waren er namelijk terugkerende beschuldigingen dat de eunuchen originelen door vervalsingen vervingen opdat er getalsmatig niets werd vermist. Met als gevolg dat in vele gevallen niemand met zekerheid kon zeggen of het origineel niet in een eerder epoque met een kopie werd verwisseld. 

img884

Keizers twijfelden doorgaans niet en lieten ter afschrikking terstond enkele koppen rollen. Maar later, in de negentiende eeuw, seponeerden rechters dergelijke zaken derhalve. Want wie zegt dat latere eunuchen met hun kopie niet een kopie vervingen van vroegere eunuchen…?

Bestond de keizercollectie in den beginne uit buitgemaakte, betekenisvolle voorwerpen van brons en steen, na de intrede van propaganda-portretten van opeenvolgende keizers ging de schilderkunst geleidelijk over in jachttaferelen en het leven aan het hof.

In de achtste eeuw bracht keizer Tang Xuanzong zijn favoriete ambachtslieden en kunstenaars onder in een heuse academie met eigen budgetten, bedrijfsruimten, burelen, rangen en een leerlingenstelsel. Niet langer werkten kunstenaars naar eigen idee en stijl maar schikten zich naar de wensen van de opeenvolgende keizers. De academie bleef ruim een eeuw in bedrijf.

Vleesmuis

Om tot het gilde te mogen behoren was vakmanschap slechts een gegeven. Belangrijker was bijvoorbeeld kennis van de symbolentaal – een voorwaarde die van levensbelang kon zijn. Een reiger klinkt in het Chinees als lu, wat ook weg of pad (in spirituele zin) kan betekenen.

Een vleermuis – in nagenoeg geen enkele andere cultuur populair – is in de kunst een geluksteken omdat vleermuis in de Chinese taal klinkt als geluk.

Een extra plooi in een gewaad kan een extra talent van de drager suggereren, bijvoorbeeld literaire bekwaamheid.


Dragon

Uitstaande klauwen kunnen naar een krijgsgeest verwijzen maar met ingetrokken tengels naar zo ongeveer het tegendeel; enzovoorts.

Overgeleverd is het verhaal van een getalenteerde schilder die op een doek terzijde nog een rood accent nodig achtte en daarom een man in een rode mantel toevoegde, staande langs ’n beekje. 

Bodhidharma

De dienstdoende keizer beschouwde het detail als kritiek: daar stond immers een edelman die zich afwendde van zijn beleid door liever te gaan vissen. 

De kunstschilder kwam met de schrik vrij –    zij het na ’n tijdje in ’t gevang.




cixi eunuchen - versie 2

Keizerin-regentes Cixi (1835-1908) gedragen door eunuchen

Susan Townley

In de keizercollectie bevinden zich tevens vele buitenlandse geschenken. Maar wat geef je een keizer die over een derde van de wereldbevolking regeert? 

Naar aanleiding van haar bezoek aan keizerin Cixi merkt diplomaten-dame Lady Susan Townley in haar boekje ‘Indiscretions’ op: 

‘Ik begrijp niet waarom Europese macht-hebbers toch altijd kiezen voor blauwe sèvres als geschenk aan een oosterse heerser. Van die grote vazen, kandelabers, klokken van sèvres met groepjes naakte biscuit figuurtjes.’ 

Kandelaber

En staande in een heus klokkenpaviljoen binnen de Verboden Stad: ‘Trots vertelt de keizerin me dat ze er honderdzestig heeft. 

Kandelaber met klok

Ze lopen allemaal nog, al geeft elk een ander tijdstip aan. Maar wat doet tijd ertoe voor een hemelse dochter!’


Cixi foreign lady

Buitenlandse geschenken kunnen vele eeuwen bewaard blijven in de keizer-collectie. Januari 1667 vaart de voormalige buskruit fabrikant Pieter van Hoorn de rivieren op in een VOC-poging om handelsrechten van de keizer te verkrijgen.

In optocht lopen ze met vlaggen en trompetgeschal de Verboden Stad binnen. Alhoewel, Pieter laat zich per palankijn naar binnen dragen. 

Van Hoorn

Ter verantwoording aan de Heeren XVII in Amsterdam bevinden zich ook enkele schrijvers en boekouders in zijn gezelschap. 

Ze houden o.a. de cadeaulijst bij: precieze aantallen paarden, ossen, zwaarden, dolken, geweren, satijn, katoen, wol, koraal, amber, kruidnagels, peper, sandelhout, olifant- en walrustanden, wierook, rozenwater, tapijten, hemelglobe, fijn metaalwerk, struisvogeleieren, koperen modellen en spiegels. 

Van Hoorn paarden

Het enige dat de dertien-jarige keizer Kangxi (1661-1722) weet te boeien, zijn de meegebrachte paarden. Zo groot en sterk zag hij ze nog nooit. Het joch komt uit zijn draagstoel om de dieren persoonlijk te ‘inspecteren’ en wil er een plaatje van voor in z’n paviljoen.

(Het wordt een forse rol-schildering die dankzij een gezamenlijke tentoonstelling met het Rijksmuseum afgelopen maart in het paleismuseum in Taiwan te zien was. Door de ondergrond van goudverf zinderde de voorstelling je al van verre tegemoet.)

Overigens: De ‘honderdduizend gulden aan geschenken’ die Van Hoorn meebracht, werd hoffelijk in ontvangst genomen waarna het gezelschap weer maandenlang mocht afzakken richting Formosa om na een jaar onverrichter zake in Batavia terug te keren.

Talloze politieke en culturele gebeurtenissen vinden in de keizercollectie hun weerslag. Een paar voorbeelden.


NPM qianlong Italy - versie 2

Nadat het van oorsprong nomadische hof uit Mantsjoerije aan de macht kwam, stegen vooral schilders van paarden in aanzien. Geportretteerd tussen voetvolk krijgt een man ter te paard als vanzelf postuur.

Door de komst van Europese jezuïeten broeders als Giuseppe Castiglione deed vanaf 1715 een andere schilderstijl met meer perspectief z’n intrede.


Keizer Qianlong, geschilderd door Guiseppe Castiglione, 18 de eeuw.

NPM Giuseppe Castiglione schilderkunst

Nadat de drang en dwang van nieuwe keizers wat was afgezwakt, hervonden eunuchen hun greep op wat er in de ateliers werd gemaakt. Als paleisslaven lagen hun priori-teiten anders – zoals wat wel of niet buiten de paleismuren goed verkocht. De wisselende kwaliteit toont hoe afhankelijk de collectie was van de interesse en betrokkenheid van de betreffende hofhouding.

Mongolian dancer kopie

Toch bevonden zich onder de opeen-volgende keizers ook enkele verwoede verzamelaars en opdrachtgevers. 

Qianlong (1711-'99) zat uitzonderlijk lang op de troon: zestig jaar. Roofzuchtig als hij was, viel hij geregeld omringende volkeren aan. Daarbij schroomde hij bijvoorbeeld niet om een miljoen Oirat-Mongolen te laten vermoorden om hun steden te plunderen. 

Niet anders dan ter verzadiging van z’n extravagante levensstijl en hebzucht. 


NPM - versie 2

Ook van intellectuele kringen wilde Qianlong het nodige afdwingen: erkenning. Zo niet met kwaliteit dan toch met kwantiteit. Tijdens zijn leven bombardeerde hij hen met ruim 40.000 gedichten – die ze maar beter gelezen of nog beter uit hun hoofd geleerd konden hebben.

Langs het grote voorplein van de Verboden Stad werkten inmiddels honderden lijfeigene beeld-houders, goudsmeden en andere kunstenaars. De archieven met eeuwen aan tekeningen en rekeningen getuigen er nog steeds van. 

Er werden alleen al afzonderlijke voorraadpaviljoens gebouwd met duizenden stuks porselein uit Jingdezhen: kommen, vazen, rituele schalen en serviezen, alle in de juiste kleur en aantallen. 

Bijgeloof, traditie en/of beter controleerbaar.


Qianlon


Keizer Qianlong was bepaald een blaaskaak. Op vele, eeuwenoude werken in de schatkamers liet hij zijn zegel drukken. Soms zo nadrukkelijk dat het stoort bij het bekijken. Op een groot aantal kalligrafieën en schilderingen kwastte hij tevens commentaar. 


scroll


‘Jammer dat de keizer zoveel energie heeft,’ waagde een schriftgeleerde in die tijd te noteren.


Chinese Empresses


Na Qianlong telde het Qing-tijdperk, de laatste dynastie, nog vijf keizers en een keizerin-regentes, die elk de verzameling zowel kwantitatief als kwalitatief uitbreidden met schilderingen, keramiek, porselein, sieraden, textiel, meubels, en wat al niet meer. 


scroll - versie 2

Tegenover al deze aanwas stonden echter catastrofale gebeurtenissen die de keizercollectie weer drastisch deden slinken.

 II. DE EEUW VAN VERNEDERING 

1850-1950

Wordt tzt vervolgd.





 

 

De oude keizercollectie (Inleiding).



Inleiding 


Beijing Taipei musea


scroll - versie 2

Een van de fascinerendste museum-collecties ter wereld is de duizend jaar lang vergaarde verzameling van de Chinese keizers.

De achterliggende geschiedenis is echter minstens zo boeiend. Elk museum zou zich er wereldwijd mee profileren. 

In de betreffende twee musea – de ene in Beijing (China) en de andere in Taipei (Taiwan) – is er zelfs geen brochure over te vinden. 

De ‘diefstal’ door het ‘eigen volk’ ligt na 78 jaar nog altijd te gevoelig. Dus probeerde ik de geschiedenis ervan maar zelf bijeen te sprokkelen.

De verhalen rond de keizercollectie zijn veelal wreed, spannend en bizar. Tegelijkertijd bemerkte ik hoe zeer mijn beeld van China eigenlijk bij Mao blijft steken.

Voor de eeuwwisseling reisde ene Jeannette Shambaugh Elliott uit eenzelfde nieuwsgierigheid naar Beijing en Taipei om nog in leven zijnde museum-medewerkers te interviewen. 

Helaas overleed zij in 1996. Haar neef voltooide het manuscript tot een dun boekje.

Haar ‘Odyssey of China’s Imperial Art Treasures’ bleek een goede basis om vele intrigerende details en verhalen aan toe te voegen.

I. Het ontstaan van de Chinese keizercollectie.

Klik

Transport kunstschatten beijing




 

Chinese levensbeschouwing, Taiwan.

Taiwan aankondiging 2-2

Art museum Tainan

In 1949 trok Chiang Kai-shek met zijn Kuomintang zich terug op het eiland Taiwan. Het militaire apparaat dat decennialang China onder controle probeerde te krijgen, stak met 800.000 soldaten, 1000 tanks, 600 vliegtuigen, 70 schepen de zeestraat over en streek neer in een gebied dat een oppervlakte heeft als Wales (deels onbewoonbaar) en op dat moment tien miljoen inwoners telde.


Taiwan tempel community


De oversteek naar dit laatste stukje niet-communistisch China leidde van meet af aan tot veel geweld, corruptie, diefstal en onderdrukking. Chiang Kai-shek kondigde een staat van beleg af die 37 jaar lang gehandhaafd bleef – ook naar internationale maatstaven uitzonderlijk lang. 

Het leidde tot bijna vier decennia van – slechts langzaam afnemend – geweld, corruptie, diefstal en onderdrukking.


Taiwan temple interior deuren-3


Al die jaren bestond de media in Taiwan uit weinig meer dan overheids-nieuws: economische ontwikkelingen, internationale betrekkingen en ambtelijke betrekkingen.

Pas in 1987 kreeg professor Wan-yao Chou de opdracht het eerste geschiedenisboek over het eiland te schrijven. Tien jaar later verscheen The Illustrated History of Taiwan de scholen waren er meer dan blij mee.

Illustrated history of Taiwan

Wan-yao Chou opent haar dikke boek (dat tot 1987 strekt) met twee dertiger jaren foto’s (zie hiernaast). 

Op de ene staat een 'inheemse jonge vrouw' ergens in het binnenland, op de andere staat een 'jonge geprivilegieerde miss' tijdens de opening van een kalligrafie-tentoonstelling aan de kust.

Deze twee Taiwanese vrouwen, stelt Wan-yao Chou, leefden weliswaar in dezelfde tijd, maar in twee volstrekt verschillende werelden. Het sprak voor zich dat ze elkaar niet kenden.

‘Etniciteit, taal, cultuur en gewoontes zorgden voor zo'n enorme onderlinge afstand dat geen van beiden zich de aard van het bestaan van de ander zelfs maar kon voorstellen.’

Taiwan temple interior decoration


Taiwan temple interior decoration-2


‘Dankzij moderne middelen als onderwijs en media is onze samenleving steeds homogener geworden. De dagelijkse ervaring verschilt niet meer zoveel, het voltrekt zich in dezelfde tijdgeest. Het kost nu weinig moeite om je het dagelijks leven van anderen voor te stellen. 

Dit lijkt in een moderne samenleving bijna onvermijdelijk. Maar juist deze aanname van gelijkvormigheid moeten we ten stelligste vermijden als we het verleden willen begrijpen.’


temple statues Taiwan tempel beelden-8

'Als we het over de intergratie van ethnische groepen hebben, moeten we voor alles open staan. Opdat een verleden dat ‘niet van mijn soort is’ in het collectieve geheugen meedoet. 

Een ingekapseld historisch besef, afgesloten van de geschiedenis van anderen, is de eerste belemmering om een hedendaagse samenleving te vormen.’





Taiwan temple opera cart-2


Taiwan temple opera cart-3


Taiwan temple interior images podium


Als het onderwijs uit voorgaande jaren ter sprake komt, wijst Wan-yao Chou erop dat de Drie Principes van het Volk -doctrine van Sun Yat Sen – die door de Kuomintang èn de Communisten als grondlegger van het nieuwe China wordt gerespecteerd – in Taiwan tot weinig meer dan nationalisme waren ingedikt.


Taiwan temple interior incense burner

‘Zijn partij vreesde dat de (oorspronkelijke) Taiwanezen een gevoel van lokale heimat-identiteit zouden ontwikkelen die tot een Taiwanees bewustzijn kon uitgroeien, tot een Taiwanese onafhankelijkheid.’

Zo was het verboden lokale ‘dialecten’ te spreken, mandarijn diende voertaal te worden. De lokale cultuur, ook al verachtte de partijtop die, kwam echter wel van pas.


Taiwan tempel


Taiwan temple interior Japanese influences-2

Het eerste geschiedenisboek van het eiland benoemt religie nauwelijks. Alleen het  terugdringen van het shintoïsme - dat tijdens de vijftig jaar Japanse bezetting (1895-1945) in de tempels werd opgedrongen - krijgt enige aandacht. 


Jammer. Wellicht lag het onderwerp in ’97 nog te gevoelig of achtte Wan-yao Chou het te complex.



taiwan temple corridor


Taiwan temple interior Japanese influences

Drie fotos boven:  Japanse invloeden


Taiwan temple front roof


Taiwan temple grade historic site-2

Uithangbord: ‘Second grade historical site’.


De Kuomintang wilde de ‘lokale heimat identiteit’ niet bevorderen en ook het prevalerende volksgeloof niet. Een groot deel van de legerleiding was namelijk door missionarissen (of in de VS) geschoold. 

De zeer mondaine – en corrupte – familie Chiang was overtuigd christen.


Chiang Kai shek Mei ling Soong

Madame Mei-ling Soong samen met haar man Generaal Chiang Kei-shek, omringd door leden van het Kuomintang leger.


Maar uit vrees dat het communistische gedachtengoed de zeestraat zou overwaaien, werd de lokale volksreligie (een mengeling van sjamanisme, taoïsme, boeddhisme, voorouderverering, shintoïsme, e.a.) welhaast tot staatsgodsdienst verheven. 


Taiwan temple slogan


Met name nadat Mao Zedong – om aan de macht te kunnen blijven na zijn mislukte Grote Sprong Voorwaarts (18 tot 45 miljoen doden) – in 1966 z’n Grote Proletarische Culturele Revolutie (2 tot 8 miljoen doden) lanceerde.

temple statues Taiwan tempel beelden-3


Tijdens de ‘culturele revolutie’ werden de meeste tempels en tempeltjes op het vaste land afgebroken of vernietigd. Op Taiwan bleef deze volksreligie voortbestaan. 


Taiwan temple images-2


De staatstelevisie van de Kuomintang zond decennialang – in het weekeinde als er geen politieke propaganda voorhanden was - van tijd tot tijd tempelrituelen en -festivals uit. 

Met de jaren werden deze beelden aan de overkant van de zeestraat steeds beter ontvangen en populairder. 


Taiwan temple images


In 1987 sloten de twee regeringen een ‘cross-straight tourism’-verdrag om familiebezoek toe te staan. 


Taiwan temple wall dragons


Na de eeuwwisseling waagden echter steeds meer oudjes – van beide kusten, overigens – de overtocht om op pelgrimage naar familiegraven en voorouder-tempels te gaan.


- Taiwan temple interior tableaux-3


Chinese cementary begraafplaats Taiwan-2


Taiwan tempelplein


Incense burner wierook brander Taiwan


Zal ‘religious harmony’ de twee landen dichter bij elkaar brengen, zoals enkele staatsrapporten hoopvol suggereerden? 

In geheime onder-handelingen namen de regeringen in Beijing en Taipei in 2006 hun toevlucht tot het oude, nog uit het keizerrijk stammende begrip ‘one country, two systems’. 

De naar buiten gebezigde term ‘reconciliation’ kon echter zowel op verzoening als op aansluiting duiden. Met Hong Kong als voorbeeld kwam de Taiwanese bevolking massaal en succesvol in verzet.


Taiwan temple interior decoration lion-2


Taiwan temple interior-5


Taiwan temple interior-6


Taiwan temple interior-9


In het voorwoord van Taiwan’s Struggle schrijft Lee Teng-hui (de eerste democratisch gekozen president) over het opmerkelijke fenomeen dat Chinezen een idee van vijfduizend jaar geschiedenis hebben alsof het aldoor één-China betreft. 

Zelfs tijdens de laatste paar keizers was dat niet het geval. 

‘Zowel de Communistische als de Nationalistische Partij liggen in het verlengde van dat idee van China als politieke eenheid.’


temple statues Taiwan tempel beelden-13


Het stormcentrum van de wereld is geleidelijk verschoven naar China. Wie dat imposante rijk sociaal, politiek, economisch en religieus begrijpt, heeft een sleutel tot de politiek voor de komende vijfhonderd jaar.

- John Hay, Secretary of State USA, 1898 - 1905.


temple statues Taiwan tempel beelden-2


temple statues Taiwan tempel beelden-12


temple statues Taiwan tempel beelden


Taiwan temple


Taiwan temple prayer burner-5




Terzijde van de tempels staan dikwijls ovens waar de – veelal voorgedrukte –papieren gebeden ‘verzonden’ kunnen worden.



Taiwan temple prayer burner-6






Taiwan temple interior-7


temple statues Taiwan tempel beelden Da Mo Lohan


temple statues Taiwan tempel beelden-11








 

 

temple statues Taiwan tempel beelden-5

 

temple statues Taiwan tempel beelden-7

 

Taiwan temple interior binnenplein

 

Buddha lamp Taiwan 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nepal 2019, vier jaar na de dramatische aardbeving

In aanvulling op Nepal 2015 en Nepal 2018.

1


Eind 2015 lag er volgens de media een miljard aan ontwikkelingshulp aan de grens. Tegen de meeste hulp zei de regering: hartelijk dank, stort het alstublieft op dit nationale rekeningnummer. 

Vele aanbieders wilden echter een eigen, mediamiek project zèlf uit-voeren, opdat ze bewijs konden leveren voor hun goede doelen bissniss.


2


Ook de regeringen die door middel van hulp zich vrij baan aanmaten om het politiek gevoelige grensgebied te binnen te vliegen, werden vriendelijk teruggestuurd.


3


In de hoofdstedelijke vallei wachtten de meeste getroffenen drie jaar lang op de financiële middelen om hun huis te kunnen op bouwen of te restaureren.


12


In 2018 hakten vele vallei-bewoners de knoop definitief door: aan de slag, hoe dan ook. De regering bood weliswaar goedkope leningen aan, maar daar zaten teveel (bouw)voorwaarden aan vast. 


17


De meeste families verkochten een stuk van hun (boeren)land en gingen doorgaans voor het eerst in hun leven zelf metselen, timmeren, cement storten, enzovoorts.


24


18


Anno 2019 blijkt dat hulp van internationale instanties weliswaar ook traag werken, maar nu toch op gang kwamen. Her en der herrijzen ingestorte tempels en oude paleizen, secuur gerestaureerd of herbouwd dankzij internationale expertise.


19


21


Het lijkt me echter moeilijke (politieke) keuzes. Ongetwijfeld zijn er argumenten te vinden – van zieleheil tot toerisme – waarom de herbouw van een tempel belangrijker is dan van een arme wijk vol ingestorte woningen. 

Niet gehinderd door al te veel logica doet het me denken aan de politieke verkiezingscampagne die tegelijkertijd in het grote buur land speelt: elk huis een toilet! Over de aanleg van rioleringen zwijgt men. 


10


4


5


7


6


8


9


26


13


14


23


25




Taiwan, een eerste impressie.

Taipei


Deze foto vat mijn eerste indruk van Taiwan aardig samen:

veel bedrijvigheid, weinig culturele eigenheid.

Dankzij steeds nieuwe overheersers en instromen door de eeuwen heen:

Europese kolonialen (VOC), Japanse militairen, Chinezen nationalisten van het vaste land – is Taiwan welbeschouwd een jonge republiek. 

Met metrostations als deze:

Kaosiung metro station
Kaosiung metro station 3


IMG 9565 ! - versie 2IMG 1793 treintje

Het eiland laat zich makkelijk en gerieflijk rond treinen. 



IMG 1321 - trein vader kind 2


treinen lambiek


'Welke trein wilt u?’ vroeg de kaartjesverkoper in een Sukse & Wiske van lang, lang geleden.

‘Ach,’ antwoordde Lambiek, ‘laat er maar ’ns eentje zien.


IMG 0306 - versie 2


IMG 0364 - trein kinderen 2

De erfjes en binnenplaatsen langs het spoor tonen - net als in vele andere landen, overigens – tot wat voor puinhoop de bedrijvigheid van de mens doorgaans leidt.


trein aanzicht


trein landschap


Disused public property in Taiwan

Sinds ‘Made in Taiwan’ is weggevaagd door ‘Made in China’ is er veel ‘industrieel erfgoed’ oftewel veel van dat soort spookruimtes. Recentelijk verscheen er zelfs een dikke aanklacht over.

Natuur vs fabriek taiwan






Toegegeven, de terugkerende aardbevingen zullen ook hun effect hebben:

AARDBEVING

Foto internet


Maar daarachter, daarboven, daar tussendoor…. ligt het eiland dat Portugezen met alle recht Ilha Formosa noemden: 

‘Prachtig eiland’.


Taroko 2


Taroko 1


taroko


Taiwans monumentale natuur (zoals hier in Taroko) laat zich echter niet in een handjevol pixels vatten. 

Daarom bestaat deze eerste impressie voornamelijk uit foto’s van de cultuur die er momenteel van bovenaf gestalte lijkt te krijgen via kunst in dure, gloednieuwe of gerestaureerde musea, èn via gesubsidieerde kunstmanifestaties of -festivals… èn door oude gebouwen (van minderheden?) als tweederangs weg te zetten:


IMG 0628 !


POLITIEK 2

Taipei lijkt op zoek naar een duidelijkere identiteit – lòs van het Chinese continent, maar allesbehalve los van de VS (en Japan) die haar onafhankelijkheid min of meer waarborgen. 

Mainland China stelde kort geleden ‘one country, two systems’ voor, maar daar voelde Taipei niets voor –  het herinnerde teveel aan Hongkong.

Niet verbazingwekkend dus dat we demonstraties voor Free Tibet tegenkwamen – partner in resistance.


IMG 9183 Tibet demonstratie - versie 2


Zoals ook dit beeld uit een korte film (in het museum van Tainan) de culturele revolutie op het vaste land in herinnering houdt.


IMG 1011 - versie 2


Mij herinnerde het vooral aan het niet minder aangrijpende doek van Anselm Kiefer in het Stedelijk Museum:


Amsel kiefer


Op een straathoek in de stad Tainan, recht tegenover een nostalgisch Japans warenhuis – waar het weinig moeite kost om in gedachten dribbelende kimono’s te zien winkelen – staat onderstaand beeld nogal verloren en eenzaam te wezen.

Aan de tekstborden en de geschilderde achtergrond valt echter af te lezen dat het dankzij vasthoudende acties tot stand kwam.


IMG 0527 - versie 3


De sjaal lijkt me een gepast geschenk van een voorbijganger om de vele ‘troostmeisjes (comfort girls)’ die onder de Japanse bezetting stelselmatig werden verkracht – zonder enig excuus ooit – alsnog enige warmte te bieden.


guanyin 2


Guanyin blanc de chine

Buiten een van de musea staat een grote, eigentijdse beeltenis van Guanyin, de personificatie van mededogen en bekommernis. 

Ze staat er niet afgebeeld in de traditionele, elegante, begrijpende vorm (links), maar als een mannetjesputter die tot actie over gaat. 

To see is to act.


Zie: Op zoek naar Guanyin



Toch is onderstaand kunstwerk wellicht actueler op een eiland met jaarlijks talloze aardbevingen en zelfs een heus ‘tyfoon season’ van juli tot september…


IMG 0446 - 5


Maar als even verderop in het museum een eilandbewoner z’n geheugen verbeeldt, schiet je wel weer in de lach


IMG 0456 - versie 2


Het leven op Taiwan was altijd al stormachtig, zoals deze oude rolschildering prachtig uittekent:


IMG 9105 - versie 2


Bij het zien van deze zilvergelatine afdruk uit de dertiger jaren, mompelt Ais meteen: ‘De tweede stem moet nog inzetten.’


IMG 0473 - versie 3


Geen toerisme maar voornamelijk schoolklassen bezoeken de musea.


IMG 0495 - versie 2


Ach,  als er dan toch propaganda nodig is om tot eenheid te komen, dan maar via de kunsten...

IMG 0459 - versie 2


IMG 0666 - versie 2


Het portret spreekt dermate aan dat je geen moment je afvraagt of het überhaupt lijkt. 

Althans, even later denk je toch... dat middenrif, die korte benen.. zo’n goede schilder... dat moest wel zijn wat hij zag…

Ik vrees dat het dagelijks leven van de man net zo reageerde…


IMG 0728


Only in India dacht ik deze nog tegen te komen: giga handgeschilderde filmposters… in dit digitale tijdperk… wat een traktatie.


IMG 0730


Losse portretjes op het parkeerterreintje van de bioscoop. 

Maar dat ze hier altijd al goed konden schilderen, was al duidelijk uit de tempeltjes… wat een kleurstelling.


IMG 0622 - versie 2


Nog niet zo gek lang geleden verklaarde een Aziatische vermogens-beheerder hoe zijn bedrijf met de jaren verviel tot een giga ponzifraude:

‘Het was alsof ik op de rug van tijger zat en er niet af kon.’

Toentertijd vond ik het een pakkende, bijna begrijpelijke beeldspraak die wellicht ergens z’n oorpsrong zal hebben.


IMG 0891


Maar als ik die Aziatische tijgers zo her en der op tempels nader bekijk….


IMG 1085 DIER


IMG 9136


Terug naar de musea. 

In Tainan ligt de plattegrond op de grond:


IMG 9080


Op zoek naar een passend ‘fin’ voor deze impressie als in de geweldige film Cinema Paradiso van Giuseppe Tornatore uit 1990 met de vele kus-scenes aan het eind, stuit ik op twee kussende, spiegelende.. eenheden.

De jongen ziet en begrijpt meteen - en welwillend -  welke foto ik probeer te maken. Het meisje reageert... anders.


IMG 9067


Of kunst in het digitale tijdperk eenheid en identiteit kan bewerkstelligen, laat zich raden, maar dat is een ander onderwerp (waarin met name licht en beweging bepalend zijn).


IMG 9099 - versie 2


Enfin, ook dit hier was slechts een poging.

En nu maar hopen dat onze vliegschaamte wat verminderd is….


Ton Lankreijer








 










 






Shivaratri, Nepal, 2019

Zie ook Shivaratri Nepal 20072007

1


In het buurland maken eens in de twaalf jaar zo’n 150 miljoen mensen een pelgrimage.

Acht keer Nederland aan de wandel.

Met 2,5 miljoen pelgrims haalt Mekka jaarlijks wel even het nieuws, maar Kumbh Mela is kennelijk niet interessant. Ondanks dat de bezoekers zich vrolijk uitdossen of juist naakt in de driesprong van rivieren te water gaan – aan beeldmateriaal geen gebrek.


IMG 9131 - versie 4


3


Hier in Kathmandu vindt jaarlijks – tijdens de volle maan in februari – een kleinere variant plaats: Shivaratri, de nacht van Shiva. Nog geen miljoen tempelgangers, maar wel op één dag. Liep je voorheen nog ’s nachts heen en terug, nu staat men in de nacht al in een kilometers lange rij.

Shivaratri is voor hindoes zelfs bijzonderder dan de Kumbh. De Himalaya stelt namelijk het uitgestrekte lichaam van Shiva voor. Hoe hoger in de bergen, des te dichterbij de goden.


2


Tegen ‘spirituele’ gemeenschappen als kloosters en ashrams wordt in het westen nog vaak wat romantisch of idealistisch aangekeken. Voor het overgrootte deel verzorgen ze echter aardse zaken als de opvang van wezen, eenzamen en ouderen. 

Overigens: zelden of nooit van lichamelijk of geestelijk gehandicapten, ofschoon een groot aantal baba’s na jarenlang drugsgebruik en eenzaamheid in meer of mindere mate onder de laatste categorie vallen.


4



In 1976 verbond Nixon ontwikkelingshulp voor Nepal aan het opdoeken van de lokale hasjwinkeltjes waar de westerse, jeugdige trekkers alleen maar tot opstandige gedachten kwamen en onder andere niet in Vietnam wilde vechten.

Onderling hadden ze veel lol bij het zien van de metershoge marihuanaplanten die tegen de zware muren om hun ambassade opgroeiden zonder dat binnen iemand kennelijk wist wat het was.

Dat ganj al eeuwen als ‘medicijn’ voor oude, versleten boeren werd gebruikt – die vervolgens in het buurttempeltje samenkwamen om epische liederen en mantras te zingen – deed er toen zelfs voor de Nepalese regering niet meer toe.

Probleem bleven echter de baba’s die al eeuwen tijdens Shivaratri uit het tempelgeld worden voorzien van brandhout en ganj om de kou en kilte te weerstaan.


5 1


‘It’s Shivaji’s prasad (gift). We are sadhus, we share whatever we consume, so if bhakts (hindoes) come and ask for a puff of it, I don’t mind giving,’ said Gopal Dash, 60, a sage who came from Amarkantak of Madhya Pradesh in India. (Kathmandu Post 03-03-2019)

 

Elk jaar opnieuw belooft de tempelorganisatie ‘op z’n minst’ het hasjgebruik onder de bezoekers uit te bannen. Maar ook daar komt nooit iets van terecht. De jeugd uit de omringende heuvels beziet het festival als een dagje uit naar de grote stad om beetje te blowen met de baba’s.


6

‘Bombolééé…’

7


Misschien neem ik religies doorgaans te serieus en vergeet daarbij dat ze voor een groot gedeelte vooral uit entertainment bestaan. Uit een tijd zonder boeken, televisie, enzovoorts. 

Na de regentijd, als de oogst binnen is, kent de Kathmandu-vallei sinds mensenheugenis om de week een ander festival. Opdat geen oerkracht of hogere macht wordt overgeslagen te eren.

De grens tussen traditie en vermaak, tussen offeren en feesten, tussen festival en carnaval vervaagt – zeker als men spirited of stoned geraakt.


IMG 9623


8


In het grote buurland ageert de moderne, welgestelde jetset al jaren tegen de bonte aspecten binnen het hindoeïsme. Bijvoorbeeld tegen de goddelijk gekleurde gopurams. Onder de baba’s zouden zich louter kwakzalvers, oplichters en bedelaars ophouden!

Laat ‘de ware baba’ opstaan..?


IMG 9399


9


De miljoenen zwervende mannen (zelden vrouwen) vormen heel beeldend dat deel van de bevolking dat niet wil, kan of mag meedoen met de huidige maatschappij.

De vraag is of het ooit anders is geweest. 

Misschien ergens rond de achtste eeuw. (zie: 'Schemerwoorden, boeddhistische poëzie uit middeleeuw Bengalen' door Paul van der Velde).



IMG 9409 - versie 2


Zie ook Shivaratri Nepal 20072007






 





Shivaratri, Nepal 2007

Zie ook Shivaratri 2019

1


2


3


4


5


6


7


8


9


10


11


12


13


14


15


16


17


18


19


20


21


22


23


24


25


26


27


28


29


30


31


32

Zie ook Shivaratri 2019

Bodhidharma op Utrecht Centraal

Bodhidharma op Utrecht Centraal


Bodhidharma porselein-2 kopie

‘Hij herinnert me aan Roelof.’ Met een licht-weemoedige glimlach kijkt Els naar de porseleinen figuur. Het beeld stelt Bodhidharma voor: de Indiase wijsgeer die in de vierde eeuw voor onze jaartelling chen naar China bracht  – en daarmee zen naar Japan. 

Vanuit Zuid-India zeilde hij naar de Chinese kust waar hij volgens de legende de Yangtze overstak op een bamboe rietje – vandaar dat kleine takje dat op de golf meedrijft.

Om heel in ’t kort een beeld van de legendarische man te schetsen: hem is toegedicht dat hij het meditatiekussen onder de monniken vandaan trok door almaar te benadrukken dat een juiste geest zit zonder te zitten en handelt zonder te handelen.*

Op zich niet zo verwonderlijk dat het enkele eeuwen duurde eer zijn geschriften aansloegen.


Bodhidharma-2


Iemand die met de jaren langzamer is gaan lopen dan de rest, krijgt een ander perspectief op de dagelijkse drukte. Niet alleen beziet ze de interacties tussen voorbijgangers anders, ook omgekeerd zijn de reacties op haar anders. Als ze haar tenminste zien staan, maar daar zorgt Els wel voor.

Overdreven? Ga ’ns ergens op straat een poosje stilstaan. Binnen enkele minuten vragen bewoners of winkeliers zich hardop af: ‘Wat moet die man daar toch?’


Bodhidharma-4


'Heel onregelmatig kwamen we elkaar op Utrecht Centraal tegen en raakten dan direct aan de praat. Dat kon er levendig aan toe gaan. We bleken allebei in het onderwijs te hebben gezeten, misschien daardoor. Hij was voortijdig afgehaakt en stond de daklozenkrant te verkopen, ik was gepensioneerd en en op weg naar de trein.

Over vele zaken waren we het eens maar evenzo vaak volstrekt oneens. Lachend, discussiërend, soms bijna disputerend. Keken we even op dan merkten we de blikken van andere reizigers. Ze peilden onze relatie en begrepen die kennelijk niet. Hun probleem.’


boekenwinkel

Wachtend op een taxi in Jingdezhen –  de vele inwoners zijn me telkens te vlug af bij zoveel regen – schuil ik in een tweedehands-boeken stalletje en ontdek ergens onderop een stapeltje tijdschriften van groot formaat. 

Elke uitgave lijkt een werkmap van een enkele kunstenaar. 

Ik zou ze alle mee willen nemen: de ene aflevering is nog fraaier dan de andere. Binnen een kwartiertje ligt m’n selectie al boven de twintig kilo – dat gaat dus niet. De bladen die ik node moet missen, fotografeer ik.

tekenaar

Overigens zonder toestemming te hoeven vragen, want de caissière zit kennelijk in een eye opener verdiept die op haar jeugdige leeftijd een onuit-wisbare indruk aan het maken is.

M'n heimelijke actie heeft bijgaande tekeningen als resultaat. Helaas bestaat de summiere tekst uit louter Chinese karakters. Ik neem aan dat de man op bijgaande foto de kunstenaar is.



Bodhidharma-9


‘Al een paar jaar kom ik Roelof niet meer tegen. Ik vrees dat drank hem de das omdeed. Maar toch, als ik weer eens op Utrecht Centraal ben, kijk ik altijd wel even of ik ‘m nog ergens zie… Hij had beslist iets van dit beeld. Die warboel aan haar.. die eigenwijze baard.. die oogopslag..’

– Die ogen berusten op een legende dat Bodhidharma tijdens het mediteren steeds in slaap viel en uiteindelijk z’n oogleden maar afsneed.

‘O… dat klinkt 'n stuk minder…’


Bodhidharma


Asceten die zelftucht en zelfkastijding toepassen - en dat waren er in zijn tijd nog al wat in India - waren volgens hem echter fanatici die de letter en niet de geest van het boeddhisme in praktijk brachten. 

‘Bewustzijn komt van nature, kan alleen hier en nu plaatshebben, je kunt het niet najagen.’

Oftewel: er is een groot verschil tussen kijken en beschouwen. Tussen volledig aanwezig zijn en een stapje terug doen (en het geheugen mee laten spreken).


Bodhidharma-8


– Zo luidt de legènde, het afsnijden van de oogleden geeft aan dat je in het hier en nu dient te blijven. En vóór alles sceptisch.

‘Alert blijven, ja..  daar ik me wel in vinden.’

Als van nature vertaalt ze meteen mijn ‘sceptisch’ (geneigd tot twijfel) in ‘alert’ (waakzaam – beide volgens Van Dale). 

Een andere vriendin protesteerde ook al tegen het woord:

‘Voor interactie en communicatie betekent sceptisch dat je de ander in twijfel zet. Terwijl die misschien net een interessant verhaal aan het vertellen is. Je haalt de ander er bij voorbaat een beetje mee onderuit.’

Je kunt niet sceptisch genoeg in het leven staan, lijkt me. Al helemaal niet in de huidige wereld. Maar het woord heeft – net als waakzaam (itt. wakker) – kennelijk een zweem van achterdocht in zich. 

Alert klinkt positiever, meer als 'geneigd tot actie’ – iemand helpen bijvoorbeeld.


Bodhidharma-7 kopie


Alert komt van het Italiaanse all’erta, wat etymologisch op de uitkijk schijnt te hebben betekend. 

Op zich grappig.  Helderziendheid wordt wel eens toegelicht als iemand die wat hogerop langs het ravijn loopt en daarom als eerste het bootje op de rivier ziet naderen.

Met andere woorden: het is goed mogelijk dat Roelof – gelijk vele asceten, sadhoes, kartuizers en heremieten vóór hem – aan een ondraaglijk hoge scepsis, waakzaamheid, alertheidof hoe je het ook wil noemen, ten onderging.


Bodhidharma-3 kopie

**


* The Zen Teaching of Bodhidharma, translated by Red Pine

** Vertaling Wim Zonjee



Voor meer over porseleinen beelden:

Op zoek naar Guanyin (in Dehua)

Porseleinzucht (o.a. geschiedenis)

Chinese porcelain, brushes, etc in winkel

Blog inhoud

Home




Een stel digibeten in China




phone metro


In de tachtiger jaren liep ik in Hongkong verbaasd op straat te kijken naar al het gepraat in grote, zwarte schoenen aan het hoofd. Het duurde nog een tiental jaren voordat mobiel telefoneren in Europa algemeen gebruik werd.

Tot aan gisteren leek me een vaste telefoonlijn plus een email-adres meer dan voldoende om voor iedereen bereikbaar te zijn. Bij aankomst in Beijing blijkt mijn digitale wereldbeeld echter volstrekt achterhaald. Zonder smartphone krijg je hier nog maar weinig voor elkaar.


Twaalf hoog...- versie 3


Dehua stad


Met ongeloof reageren we in een groot international hotel op het feit dat we niet naar het buitenland kunnen bellen. Waarop de receptioniste met minstens zoveel ongeloof reageert: ‘You left your country without an international phone..?!’

Zou ze het verwisselen van zo’n simkaartje bedoelen, vragen we ons beteuterd af op een hoekje van de receptie – als reizigers uit een ander tijdperk.


Dehua riverside


De converser app hadden we van tevoren nog even vlug aangeschaft. Spreek Nederlands in en het komt er als Chinees weer uit – werd er beloofd. Zonder wifi-verbinding heb je daar echter niets aan. 

Mèt wifi trouwens ook niet doordat China westerse zoekprogramma’s als Google blokkeert en daarmee ook andere vertaalprogramma’s. 

Baidu, het Chinese broertje ervan, is in het Engels doorgaans onbegrijpelijk of hilarisch autocorrect – laat staan hun vertaalprogramma’s. 

Nadat we steeds ‘No problem!’ als antwoord kregen op de vraag ‘Kunnen we hier ook naar het buitenland bellen?’ blijkt na een halve dag - dankzij een Engels sprekende receptionist - dat Baidu het aldoor vertaalde als: ‘Zijn er hier ook problemen met telefoneren?’


Raam symbolen

Beeldtaal, een nieuw soort Esperanto.


In de razend snel groeiende stad Dehua – met ongeveer een miljoen inwoners – rijden geen taxi’s. Men appt naar een soort stedelijk uber-systeem.

Maar zodra het om handel gaat, wil iedereen je wel even brengen. De stad dijt echter dermate snel uit dat inwoners – ondanks hun routeplanner – de uitleg nauwelijks nog kunnen bijhouden. 

Wikipedia meent dat de stad niet boven de 300.000 uitkomt. Wie er rondrijdt, weet wel beter.  

Tijdens het thee-ritueel na onze aankoop, richt de beeldenmaker z’n smartphone naar de phone van onze welwillende chauffeuse aan het eind van de tafel. Dwars door de ruimte knipogen de qr-vierkantjes even naar elkaar... en de commissie is verrekend. 


theeritueel


We doen alsof we niks zien, vinden het ook geen probleem, want hoe  hadden we dit afgelegen atelier anders gevonden. 

Even googelen soms…?

QR


Het is vooral het niet digitaal kunnen betalen dat ons uitsluit. Oké, je kunt geen fiets huren en natuurlijk mis je alle trein en metro-info, enzovoorts.

Maar je moet bijvoorbeeld op zoek naar een loket om te betalen voor een kaartje, terwijl alle digi-kundigen even knipogen naar het juiste qr-vierkantje en door lopen. 

In een winkel of museum lezen of horen ze na een enkele digi-klik alle bijbehorende informatie. In een avondlijke taxi hoeven ze niet te zoeken naar gepast geld.


QR 2


‘Een QR-code is een bepaald type tweedimensionale streepjescode dat in 1994 is ontwikkeld door het Japanse bedrijf Denso. De letters QR zijn een afkorting van Quick Response. 

QR-codes waren oorspronkelijk bedoeld voor het identificeren van auto-onderdelen, maar worden in Japan inmiddels algemeen gebruikt in tijdschriften, op bushaltes en op visitekaartjes. In Nederland is de code steeds vaker terug te vinden op posters en in tijdschriften.’ - Wikipedia


QR 3


QR 4


QR 5


Velen houden in het dagelijkse leven hun smartphone constant in de hand. Met soms daaronder een extra batterij of tweede toestel geklemd.

Terwijl ze met je praten, lachen of eten, handelen ze tegelijkertijd digitaal allerlei andere zaken af. 


telf nrs


Digitaal is ontleend aan digitus (latijns voor vinger, het op de vingers tellen van de nulletjes en eentjes). In de metro vliegen er echter vooral duimen over de schermpjes. 

Supersnel en vrijwel nonstop. 

Om berichten te lezen, advertenties te bekijken, spelletjes te spelen en wat al niet meer in onbegrijpelijke Chinese tekens. Op zich niet zo gek, anders staar je er toch maar in andermans nek of kruis. 

Coole jongens hebben in een blikje frisdrank bij zich. Boodschap: ze kunnen de smartphone met slechts één duim af. Zoals stoere soldaten – in een ander tijdperk – heimelijk met één hand een shaggie draaiden.


metro reklame vierkantje - versie 4


Maar het nieuwe duimen houdt wel in dat men zelden daar is waar men zich bevindt. 

Het hoofd lijkt hoogstens soms even terug te flitsen naar daar waar het lichaam verkeert.

In de gangen tussen de verschillende metrolijnen blijft menigeen domweg filmpje kijken en gebogen schermpje-starend sjokken naar de volgende aansluiting.


bedelaar - versie 2

Tijdens een drukke rit gaat een man de rijen met zittende passagiers langs. Hij houdt iedereen z’n smartphone onder de neus. Daarop licht een QR-vierkantje op. Het duurt even eer ik me realiseer wat hij aan het doen is… Hij bedelt...!

bedelaar 3

Enkele reizigers tegenover me kijken toe en glimlachen. 

Niet om de digitale bedelaar maar om mij, de verbijsterde buitenlander die hem achterna gaat om te fotograferen.



- Zag je die man daar..?! Een digitale bedelaar!

Ais vindt het een voorbarige conclusie. ‘Misschien colporteert hij voor een of ander goed doel.’

Zou kunnen. Toch ook een soort van bedelen. 

Ik zag overigens niemand iets geven. 

Hij ving geen eentjes maar slechts nullen op rekest.


Park


De echte binaire bedelaars zijn wij natuurlijk zelf: twee oudere, inheemse digibeten uit dat museale continent Europa….


Slot




Blog inhoud

Home




Jingdezhen, duizend jaar porseleinstad.

Jingdehzen duizend jaar porseleinstad-2


Onbegrijpelijk. Waar ter wereld vind je een stad waar vrijwel iedereen met z’n handen in de klei zit? Boetseren, draaien, gieten, bakken, glazuren…

Waarom lopen hier niet honderden pottenbakkers en kleidraaiers uit andere werelddelen hun ogen uit te kijken?


Jingdehzen porselein atelier-2


Jingdehzen porselein city workshop


Jingdehzen porselein workshop 2


Jingdehzen porcelain city workshop glacing


Aan de smalle, kronkelende straatjes waar immer nog slechts een handkar doorheen kan, valt de lange geschiedenis van het eeuwenoude porseleinstadje af te lezen. 

Zoals uit keizerlijke documenten blijkt: meer dan duizend jaar.


Jingdehzen porselein city pushcart-3


Jingdehzen porselein city shop


Jingdehzen porselein city potter-2


Jingdehzen porcelain city


Jingdehzen porselein city pushcart-2


Jingdehzen porselein city galleries street-17


Rondom rukt moderne hoogbouw op, al liggen her en der nog oude wijken met huisjes, schuren of voormalige communistische fabrieken – soms ook wel de humuslaag genoemd die een stad creatief en levendig houdt. 


JINGDEZHEN FACTORY


Jingdehzen porcelain city pushcart


In de kleine ateliers die er thans huizen, wordt door jong en oud volop geboetseerd, gedraaid, gebakken en geëxperimenteerd.


Jingdehzen porselein workshop


Jingdehzen porselein workshop-8


Jingdehzen porselein workshop-5


Jingdehzen porselein workshop-15


Jingdehzen porselein city galleries big-5

Rond het stadscentrum liggen vijf, zes warenhuizen – elk maatje Amsterdamse Bijenkorf – vol winkels die veelal eigen porselein verkopen. 

Eigen in de zin van: gemaakt door nabije of verre familieleden aan de rand van de stad. 

Jingdehzen porselein city galleries-7


Van plompe plantenbakken tot fragiele viskommen. Van manshoge vazen tot plaatschilderijen. Van uitgebreide serviezen tot een enkel peperduur want paperthin theekopje. 

En dat alles van dat ene, fascinerende materiaal: porselein.


Jingdehzen porselein shop-2


Jingdehzen porselein shop-7


Jingdehzen porselein city gallery


Jingdehzen porselein shop-4


Jingdehzen porselein city galleries-14


Slechts een enkele keer zien we buitenlandse zakenlieden voorbij komen. Natuurlijk, de rest van de wereld maakt inmiddels alweer eeuwen z’n eigen porselein. 


Jingdehzen porselein atelier


Jingdehzen porselein workshop-4


Jingdehzen porselein workshop-13


Jingdehzen porselein city workshop-6


Jingdehzen porselein atelier-5


Jingdehzen porselein city workshop-3


Bovendien lijken keramisten hier niet echt geïnteresseerd in buitenlandse kopers, ze beschikken immers over een afzetmarkt van anderhalf miljard nabij –– een begrijpende markt, welteverstaan, die wordt bediend door galleries.


Jingdehzen porseleinstad gallery-2

Ingang gallerie.

Jingdehzen porselein city galleries-9

Door de betreffende kunstenaar gesigneerd porselein in eigen galerie.

Jingdehzen porselein city potter-3

Eigen werkplaats annex gallerie.

Jingdehzen porselein city shop-2

Voor sommige beeldenmakers tevens archief.


Soms wuift een verkoper me weg als ik naar een prijs informeer. De eerste keren dat dit gebeurde, kwamen hard aan. 

Dertig jaar geleden wilde men namelijk maar al te graag oude bric à brac aan westerse domoren kwijt. 


Jingdehzen porselein city galleries-2


Inmiddels weet het China van na Mao haar eigen cultuurgoed weer te waarderen en realiseren verkopers bij de eigen bevolking aanzienlijk hogere prijzen. 


Jingdehzen porselein city galleries-8


Grepen handelaren voorheen onmiddellijk naar de calculator om met je te onderhandelen, maar met de jaren weten ze dat een buitenlander de binnenlandse prijsontwikkelingen toch niet begrijpt – en uitleg in gebarentaal is onverminderd vermoeiend.


Jingdehzen porselein city galleries


Gelijk hebben ze. Ik zou niet willen beweren dat ik begrijp waarom een gele bloemenvaas die in Engeland generatieslang als paraplubak dienst deed op een veiling in Hongkong plots een paar miljoen opbrengt. 

Behalve dan dat het keizerlijk geel kennelijk oneindig populairder is dan het communistische rood.


Jingdehzen porselein shop-5


Jingdehzen porselein city galleries-12


Hoe deze twee politieke krachten zich tevens probeerden te onder-scheiden middels het porselein, komt fraai tot uiting in de volgende twee verhalen: over de serviezen voor keizerin-regentes Cixi en die voor de communistische leider Mao Zedong. 

Het toont tevens hoe Chinees-eigen porselein in feite is.


Jung Chang Empress dowager-5

(Door de eeuwen heen veroorzaakte het maken van dit steriele materiaal stoflongen, arrebeiders’ armoe en milieuschade. 

Met de komst van elektriciteit en welvaart is dit aanzienlijk verbeterd. 


Jingdehzen porcelain city mao oven-3


JINGDEZHEN OLD PICTURE 2

Vooralsnog is de tegenstelling tussen de chaotische, vervallen industriële omgeving en het super-stilistisch vlekkeloze eindproduct echter groot – je kunt hier nauwelijks oninteressante foto’s nemen.)



Jingdehzen porcelain city workshop


Ergens in 2012 kreeg de Engelse keramist Edmund de Waal (aangekocht door o.a het Rijksmuseum) toegang tot het archief van het Jingdezhen Keramisch Instituut. 

Het archief bevat onder andere vijftig delen correspondentie over porseleinleveringen aan de keizers van de Qing-dynastie (1644-1912).


Jingdehzen porselein kopie


Jingdehzen porselein atelier-7


Samen met de dienstdoende archivaris slaat hij willekeurig enkele delen open. Staande in een koud, voormalig communistisch kantoortje lezen de twee hoe de Verboden Stad voor elk momentum – geboorte, huwelijken, offerandes, overlijden – nieuw porselein bestelt.

‘En geen losse stuks porselein, maar hele reeksen, paren, drietallen, vijftallen, die konden worden neergezet om te laten zien hoe perfect, evenwichtig en harmonieus de keizer als de Zoon van de Hemel leefde en regeerde.’


Jingdehzen porcelain city scherven-2


Al bladerend stuiten ze op een bestelling van honderden ondiepe schalen om narcissen in te laten groeien. De Waal ziet het al voor zich:

‘Lopen door een van die eindeloze gangen in de Verboden Stad, een afgemeten ritme van stappen en geuren.’


JINGDEZHEN PORSELEIN ATELIER


‘En reken maar dat de protocollen werden gecontroleerd door een functionaris van de afdeling ritueel, die alles in de opslagplaatsen telde en alles neerzette zoals de regels aangaven.’


Jingdehzen porselein city-3


'Het gaat hier niet om wat mooi is, het gaat hier over wat juist is.’


Jingdehzen porselein city galleries street-16

'Reeksen zijn een manier om de wereld te beheersen. Als je deze sterfelijke wereld nodig hebt om een andere orde over te brengen, dan dienen de dingen bij elkaar te passen. En mensen dienen zich daarin te voegen.'

'Ongelijkwaardig, eigenzinnig porselein zou vloeken met het idee dat je voorouders van het hiernamaals koesterden, gelijk een groezelig tafelkleed, of melk uit de fles in plaat vanuit een mok, kunnen indruisen tegen goede manieren.’ De Waal.


Jung Chang Empress dowager

Jung Chang beschrijft hoe de in het nauw gedreven keizerin-regentes Cixi rond 1900 de relaties met de koloniale indringers probeert te verbeteren. Als vrouw mag ze niet socialiseren met de westerse ‘heren diplomaten’. Zelfs met haar eigen (militaire) ministers communiceert ze indirect – doorgaans vanachter een kamerscherm.

Toch wil Cixi een beter beeld van de koloniale agressors krijgen. In 1902 nodigt ze hun eega’s voor een diner naar het paleis. Opmerkelijk, haar hele leven at ze immers alleen. Met als enige uitzondering soms de jonge keizer of een voorproever op afstand.


Jung Chang Empress dowager-3


SUSAN TOWNLEY -JINGDEZHEN

Naast haar aan tafel komt de Britse Lady Susan Townley te zitten. Susan is feitelijk een stand in, de ambassadeur is ongetrouwd. Ze ziet hoe Cixi in rap tempo meerdere kommen rijst met melk verorbert. Ze bemerkt ook hoe fraai keizerlijk geel Cixi’s kommen zijn terwijl die van het buitenlandse gezelschap gedecoreerd zijn met grote groene en zwarte draken.

Lady Susan vraagt tijdens het diner Hare Majesteit Cixi om een kadootje – en wel om de kom waaruit Cixi aan het eten is.

‘Het verzoek kan slechts als verachting worden opgevat,’ noteert een van de Franse dames later in haar dagboek.


Jung Chang Empress dowager-3


Cixi negeert de schoffering en laat de kom inpakken. Een van haar hofdames noteert later dat de keizerin opmerkte dat ‘de vooraanstaande buitenlanders ons Chinezen kennelijk maar dom vinden en dat ze zich daarom niet te hoeven inhouden.’


Jung Chang Empress dowager-2

Toch raken de twee enigszins bevriend – ons kent ons. 

Niet bekend is of naderhand het servies – want onvolledig – in z’n geheel werd vervangen.

Wanneer de westerse dames na de maaltijd in de kamer van de keizerin worden genodigd, is Lady Townley verbaasd over de kostbare bric à brac langs de wanden.

‘Genoeg om een verzamelaar te laten watertanden. Nooit eerder zag ik zulk prachtig porselein.’


Een van de bedienden betrapt Susan op het en passant stelen van een jade sieraad. Er volgt een stille doch heftige scène met het personeel dat maar al te goed weet wie er later voor zal boeten.

In de keizerlijke vertrekken tikken talloze uurwerken aan de wanden.

‘Trots vertelt de keizerin me dat ze er honderdzestig heeft. Ze lopen allemaal nog, al markeert elk een ander tijdstip. Maar wat doet de tijd ertoe voor een hemelse dochter!’

SUSAN TOWNLEY Jingedezhen

Voor de gelegenheid staan in de keizerlijke vertrekken tafels met geschenken van buitenlandse vorstenhuizen uitgestald.

Lady Susan: ’ Ik weet niet waarom Europese potentaten toch altijd als geschenk aan een oosterse heerser kiezen voor blauwe sèvres. Van die grote vazen, kandelabers, klokken van sèvres met overal groepjes naakte biscuit figuren.’

De Waal: ‘Als je kijkt naar de vitrines met 18de eeuws porselein in een willekeurig museum, een plank vol nietszeggend Vincennes, twee uit Sèvres en nog een paar uit Bow, dan zien ze er onverbeterlijk waardevol uit.'

Sèvres

'Niet alleen heb je geen idee waar het meeste van dat spul voor diende – een trembleuse, een chocoladekan, een armkandelaar – maar er is ook een scheve verhouding tussen de hoeveel-heid werk die er aan is besteed en het resultaat.’

De Waal bezit zelf een dergelijke kom. ‘Heel kostbaar. En absoluut nietszeggend. Ik weet niet zeker of al het hoogzomerse volle zoet het ding zo akelig maakt. Je voelt de verveling van de fruitschilder: besje, besje, besje…’

‘Als ik mezelf dwing ernaar te kijken, moet ik zowaar denken aan hoe alles samenviel in nazomers van de zeventiger jaren – tienervakanties, verveling, zomerhuisje, broers, eindeloos veel pruimen, bramen, het dwangmatig herlezen van slechte romans – dat me doet beseffen dat dit een passief-agressief soort porselein is.’


- klei

Porseleinaarde diende eeuwenlang minimaal vier jaar te ‘rijpen’ voordat het kon worden gebruikt. Met behulp van nieuwe technieken is deze periode aanzienlijk ingekort.


- Klei 3


Het servies voor Mao

In de zestiger jaren bood het communistische Oost-Duitsland hulp bij het reorganiseren van de ‘niet optimaal doelmatige porselein-nijverheid’ in Jingdezhen. 

Grijze, betonnen fabriekshallen dienden er te komen waarin de door de heuvels verspreide huisateliers – veelal nabij benodigde klei-aders – werden samen gedwongen.

Gelukkig raakten de communistische leiders Mao en Stalin in onmin met elkaar waardoor de Oost-Duitsers van Ulbricht redelijk bijtijds weer uit Jingdezhen vertrokken.


Jingdehzen porcelain city mao oven

Klaar om de oven in gereden te worden.

In een van die achter gebleven grijze gebouwen, thans een staats-onderzoekscentrum, stuit De Waal op The Tea Set, zoals hij het met hoofdletters noemt: het porseleingeschenk aan Mao.

Jingdezhen maakte in de zestiger jaren reeds honderdduizenden Mao bustes en badges, maar de lokale partijcel vond dat het niet kon achter-blijven om met een groot persoonlijk cadeau voor de Grote Leider voor den dag te komen.

De bijbehorende archiefstukken ‘trillen van onrust.’ Zelfs het politieke doopceel van de arbeiders die de porseleinaarde dienden te bereiden – een zwaar en smerig werk ver buiten de stad – werd gelicht. 

Er verschenen controleposten bij fabriekspoorten. 


Jingdehzen porcelain city mao-4


Zodra het vermoeden ontstond dat de gestelde datum niet gehaald zou kunnen worden, traden er leden van de onverbiddelijke Rode Garde aan om het tempo letterlijk op te zwepen. Technische fouten werden niet getolereerd – zijnde een belediging aan de Leider – en soms bekocht met de dood.

Wie zou vervolgens nog durven te bepalen wàt aan te bieden aan de commie-keizer? Traditionele ontwerpen konden immers als nostalgie worden geïnterpreteerd; dat het leven vroeger beter en mooier was. 


Jingdehzen porcelain city mao-3


Of erger, ze konden als elitaire onderdrukkingstactiek worden gezien. Trouwens, past een voltallig servies eigenlijk wel bij een revolutie die de eeuwenlange honger en armoe wil uitbannen? 

En dan: wat voor decoratie? Stellig geen roze bloemen, groepjes goudvissen of volrijp fruit – maar wàt dan wèl?

Na rijp beraad komt de communistische cel Jingdezhen tot de slotsom dat het porseleingeschenk bovenal nuttig, kwalitatief en hedendaags moet zijn.

Kortom, een theeservies.

De daarop volgende zes maanden loeit het vuur van tweeëntwintig ovens in de heuvels. Om uiteindelijk twee sets van 138 stuks tot stand te brengen.


oven 2

Vanwege de opstijgende hitte werd de oven eeuwen geleden schuin tegen de heuvel gebouwd. 

OVEN

De langgerekte oven – bestaande uit vele compartimenten – heeft enorme hoeveelheden hout nodig om een temperatuur van rond de 1300 graden celcius te behalen.

OVEN 5

In de terracotta bakken worden de kwetsbare objecten beschermd tegen vlammen, vuil, enz.


oven 3

De diverse toegangen worden tijdens het stoken dichtgemetseld. Na het stookproces dienen ze tijdens de geleidelijke afkoeling nog minstens een week gesloten te blijven.

OVEN 6 kopie


Mao’s serviezen bestaan uiteindelijk uit eivormige theepotjes, theekopjes op schotels, suikerpotjes, koffiepotjes, wijnkannen met acht wijnbekers elk, gebaksschalen met standaards, enzovoorts.

Mao Zedong Tea Set 1975

Dat alles uitgevoerd ‘in een helder, stralend, ochtendglorend revolutie-wit. Met her en der enkele snoeproze perzikbloesems. 

 Het is het Nieuwe Dageraad porselein, het Grote Sprong Voorwaarts porselein – en het is domweg burgerlijk. 

Niet dat het er goedkoop uitziet, het oogt Netjes.’

Net als alle keizers voor hem was Mao Zedong verzot op kadootjes. September ’75 nam hij Het Theeservies goedkeurend in ontvangst. 

Een jaar later was hij dood.


Jingdehzen porcelain city mao oven-2


Voor wie van het ambacht en materiaal houdt, 

hieronder nog enkele beeelden van de oude porseleinstad.


Jingdezhen city lantaarnpaal

In meerdere straten zijn zelfs de lantaarnpalen van porselein.


Jingdehzen porcelain city transport

Lastig voor het drogen van de kleien modellen is dat Jindezhen een tamelijk nat klimaat heeft. Maar de bijzondere klei aders liggen nou eenmaal daar.


Jingdehzen porselein atelier-4

Behalve als spotlicht geven de lampen warmte om de aangebrachte verf sneller te laten drogen.


Jingdehzen porselein atelier-3


JINGDEZHEN PAINTING


KEIZELIJK JOCH IN STOEL


Jingdehzen porselein city museum


SCHILDEREN PORSELEINPLAAT


KUNSTWERK


Jingdehzen porcelain city workshop glacing-4

In de rij voor het aanbrengen van de glazuurlaag.


Jingdehzen porcelain city workshop glacing-2


Jingdehzen porcelain city workshop glacing-5


Jingdehzen porselein city workshop-5


Jingdehzen porselein workshop fan-16

Officiële milieuregels lijken er nog niet te zijn.


Jingdehzen porcelain city fan

Evenmin voor de plaatselijke restaurants.


Jingdehzen porcelain city fan-2


Jingdehzen porselein workshop-2


Jingdehzen porselein workshop-11


Jingdehzen porselein city workshop-4


Jingdehzen porselein oven-2

Kleinere ateliers en studenten delen in de stookkosten.


Jingdehzen porselein oven

Overleg of zijn beker de hitte zal kunnen doorstaan.


Jingdehzen porcelain city scherven-3

Je zal maar de ontbrekende scherf vinden… hoe vraag je naar de prijs zonder dat die terstond de lucht ingaat...?


Jingdezhen scherven

Geen braakliggend stuk grond in Jingdezhen of er liggen scherven porselein.


Jingdehzen porselein city-2

Ook voor misbaksels vindt men soms nog wel emplooi.


Jingdehzen porselein city scherven

Suiseki in de hals van een kapotte vaas.


+ Jingdehzen porselein city gallery shop-2

Sommigen lappen de exemplaren met gebreken op. Op straat spreekt men van: "de winkeltjes die de randjes wat verder bij polijsten". Immers, ook fraaie exemplaren hebben soms een verborgen gebrek waar ze nog niet aan bezweken zijn. Ze worden goedkoop opgekocht en verstevigd met wat gips weer doorverkocht.’ -  Pater d’Entrecolles (1664-1741).

HOGE VAZEN kopie


Jingdehzen porcelain city truck-3


Ais straattaxi


Jingdezhen porcelain transport

… en zo kwamen uiteindelijk al onze zendingen pico bello aan.


Jingdehzen porcelain city end

 再见

 

Voor meer over porselein:

Op zoek naar Guanyin (in Dehua)

Porseleinzucht (o.a. geschiedenis)

Chinese porcelain, brushes, etc in winkel

Blog inhoud

Home



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op zoek naar Guanyin


Also see porcelmania


Guanyin is een eeuwenoude uitbeelding 

van de mens die zich bekommert om de wereld.

Zij of hij verzinnebeeldt volle aandacht. 

Belangeloze, ik-loze aandacht. 

Alleen dan is er ruimte voor mededogen, compassie, liefde.

Hij of zij verbeeldt het besef dat je leeft 

dankzij de anderen in de wereld.


Guanyin wall poster

Zelfs het Mao-regiem bezag Guanyin los van religie ('opium voor het volk’).


Tot de rand beladen met breekbaar porselein zakten talloze Chinese bootjes eeuwenlang de riviertjes af: van de hoog gelegen Dehua-vallei naar de Fujian-delta. 


map kaart Dehua Jingdezhen

Van daar voerden grotere jonken het door naar andere kustplaatsen.

Vanaf de 16de eeuw lagen er ook Europese koopvaardijschepen op handel te wachten, verder stroomopwaarts mochten ze niet.

 


Geen idee hoeveel weken zo’n bootje erover deed. Onze lange-afstand taxi vliegt over viaducten en tunnelt zich kilometers lang dwars door hinderlijke bergen – en doet er uiteindelijk drie uur over.


Oude binnenstad 2

De oude binnenstad lijkt van buitenaf te worden vervangen door nieuwbouw.


(Als de winst van Wereldfabriek China de afgelopen decennia ergens in is geïnvesteerd dan is het wel in de eigen infrastructuur. Of nieuwe wegen nu langs afgronden in de Himalaya lopen of door tunnels in berg-landschappen, ze lijken onverwoestbaar.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-11


Aan de Indiase en Nepalese kant van de Himalaya worden er wel elk regenseizoen stukken wegdek weggespoeld – en dat vindt hun bouwwereld helemaal niet erg. Chinese wegen echter hebben op kwetsbare punten bijvoorbeeld een slim afwateringssysteem onder de weg door – en dat vindt de dictatoriale systeem wel zo vanzelfsprekend.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-12

Met manden vol porselein.

Volgens collectioneur Robert H. Blumenfield – schrijver van 'Blanc de Chine' over het witte porselein uit de Dehua vallei – was er in de eerste helft van de zeventiende eeuw sprake van ‘an intense chinamania’

(In de Engelse taal refereert het woord china immer nog aan porselein).


Guanyin beeld Sally 12 - 30 cm kopie

S. nr. 12  -  30 cm hoog.


‘Millions of pieces of Chinese porcelain, including Blanc de Chine, were imported by ship to Holland and other European destinations.’

Meerdere vorsten, aristocraten en rijke kooplieden in Europa waren maniakale verzamelaars van het aanbod aan sierlijke vormen, gemaakt van dat uitheemse, fascinerende materiaal.

Zelfs de beeltenissen van Guanyin werden – in het calvinistische Holland van nog geen eeuw na de beeldenstorm – gewaardeerd om de verfijnde elegantie.

Toch ben ik haar tot nog toe op geen antiek schilderij tegengekomen. Dat zal aan mij liggen maar misschien komt het ook doordat het aanbrengen van grijze schaduwen om een wit oppervlak vorm te geven - evenals tanden - al snel detoneert in een kleurrijk 17de eeuws stilleven.


Marco polo's porcelleni

Porcelmania gaat in de 18de eeuw eveneens over de strijd om het kunnen reconstrueren van porselein in Duitsland (Meissen) en Engeland (Wedgewood). 

Vele, huidige karakteriseringen stammen nog steeds uit het toentertijd in elitaire kringen populaire Frans: celadon, famille verte, blanc de chine, sang-de-boeuf.


GAURI  shell

Sinds Marco Polo het eerste porseleinen flesje - wel of niet - mee terugbracht naar Italië, is het onbekende, witte materiaal vernoemd naar het ‘varkensschelpje’ porcella, nu wereldwijd bekend als kauri-schelpje.

Nagenoeg al het blanc de chine kwam door de eeuwen heen uit Dehua. Het werd er gekocht of besteld door bijvoorbeeld handelaren, overheidsdienaren of taoïstische geletterden.

Een klein percentage van de Guanyin-beelden vond een weg naar verder weg gelegen Aziatische landen en dan vooral naar Chinese emigranten in havensteden als Singapore, Manila en Batavia.

Dat in de beelden van oudsher de boeddhistische symboliek domineert, komt wellicht doordat ook Japan een grote afzetmarkt vormde – totdat het invoerverbod halverwege de 17de eeuw langdurig van kracht werd.

(Shinto is in Japan weliswaar het prevalerende volksgeloof, maar biedt nagenoeg geen hoop op een eventueel leven na de dood (reïncarnatie). Hiervoor wenden Japanse ouderen zich tot de boeddhistische kloosters – die bijgevolg menig legaat toebedeeld krijgen.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-19

Dat Dehua-porselein door de eeuwen heen in het westen tamelijk onbekend bleef, kwam vooral doordat al het keizerlijk porselein sinds het jaar duizend uit de enige andere streek met goede porseleinaarde kwam, Jingdezhen, dat bovendien dichterbij Beijing ligt. 

Als hofleverancier genoot de streek keizerlijke bescherming, waardoor levering èn kwaliteit doorgaans constanter konden zijn.



GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-29


Nog steeds is de Dehua-vallei tamelijk onbekend. 

Zelfs keramist/schrijver Edmund de Waal benoemt het blanc de chine uit Dehua niet in zijn boek uit 2015 over porselein – dat nota bene ‘The white road’ heet en op een lege, witte bladzijde het openingscitaat uit Melville’s Moby-Dick heeft staan: 

What is this thing of whiteness?


Guanyin beeld porselein Sally 3 - 36 cm

S nr. 3  - 36 cm


Vanaf de negentiger jaren kochten wij talloze variaties blanc de chine regelmatig bij een rustige, kundige handelaar in Beijing. Totdat de goede man ineens van de aardbodem verdween. Wellicht wilde hij weg, ver weg, van zijn vrouw die wij onder ons mevrouw Mao noemden, naar het schel krijsende lid van de Gang of Four.

MAP GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA kopie

Dus besloten we zeven jaar geleden maar zelf de weg naar Dehua te vinden. Via de bekende havenplaats Xiamen – niet wetende dat via Quanzhou directer is. 

De meeste beeldenmakers bleken echter te ver van de stad en te verspreid in de omringende heuvels te wonen; in de nabijheid van de ovens, in de buurt van de aders met de juiste porseleinaarde.

Onverrichterzake keerden we huiswaarts – maar het bleef wel zachtjes zeuren. Zodat we afgelopen november besloten nogmaals een poging te wagen.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-33

(Vlak voor vertrek kwam bij veilinghuis de Zwaan het interieur van een Amsterdams grachtenpand grotendeels onder de hamer. 

GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-34

Onder de talrijke ‘19de en 18de eeuwse blanc de chines’ zagen we er vier van ons terug; kennelijk waren ze bij het overschrijden van de dorpel diep geschrokken en op slag verouderd – het is per slot een harde wereld daarbuiten. 

Reden te meer om toch maar weer eens in Dehua op zoek te gaan.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-8

Hotelraam

Het daldorp van weleer blijkt tot een heuse stad te zijn uitgebouwd. Overrompelend snel en ingrijpend. Wikipedia spreekt van 300.000 maar ons inziens telt het onderhand wel een miljoen inwoners – wellicht nog steeds een dorp, wat China betreft.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-28

In het centrum van Dehua

De stad kent geen taxi’s. Wel een soort van uber-systeem dat wij niet digitaal kunnen oproepen en betalen. Menigeen brengt je echter graag even naar het atelier van een vriend of familielid. 


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-25


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-23


Aan het eind van een aankoop keert men onderling de smartphones naar elkaar met op het scherm QR-vierkantjes die even naar elkaar knipogen: de commissie vliegt over tafel aan je neus voorbij.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-18


mallen


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-17


Geen probleem. Hoe hadden we anders het atelier gevonden in een stad die zo snel uitbreidt dat af en toe de inwoners noch hun routeplanner er uitkomen.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-6


(Niet zo lang geleden namen bankbetalingen – een voorwaarde om te kunnen exporteren – zo’n vijf tot tien werkdagen in beslag. Hier, vanaf een laptopje in het hotel, blijkt het soms binnen een etmaal al overgeboekt.

‘Kapitaal dat als kwikzilver de wereld rondgepompt wordt’ is inmiddels een wel heel antieke, mechanische omschrijving.)


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-2


Gallerie

Sinds een paar jaar kent de stad enkele straten met nieuwe, chique porselein galleries. Opvallend is dat de oudere antiekwinkels verwaarloosd ogen of gesloten zijn. 

Zou het besef dat echt, goed antiek porselein reeds lang in verzamelingen en musea vastzit dan eindelijk algemeen zijn geworden? 

Nog afgezien van het feit dat porselein zonder dichtgetimmerde provenance (herkomst) nagenoeg niet met zekerheid te dateren valt.


Guanyin porselein

Namaak ?

‘Dat ligt zeer ingewikkeld in een land waar kopiëren een gewaardeerde vorm van respect is, een manier om een vak te leren. De herhaling van de prestaties uit een vorige periode is simpelweg een achtenswaardige daad.

Hoe dan ook, eerlijk gezegd heb ik zelf tientallen jaren geprobeerd dit soort potten te maken. Die craquelure in het glazuur is mij nooit goed gelukt. Ik zou er alles voor over hebben gehad om zo’n kom te kunnen maken, laat staan het ook nog eens te herhalen.’ (De Waal)


B. 10 - 65 cm


Guanyin porcelain kopie

Het zijn duidelijk de galeries die hier goede zaken doen. Ze promoten het werk van oudere en jongere kunstenaars. Hun gesigneerde Guanyin-beelden kosten doorgaans drie, vier, vijfduizend euro.







B. 5 - 45 cm


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA


De galeriehouders, vaak zelf keramisten, zijn verrast over onze interesse naar Guanyin. Er komen zelden westerlingen langs, laat staan voor Guanyin. 

Aan de ontbijttafel in het hotel zagen we wel  wat zakenlieden maar die zaten duidelijk in grote, industriële projecten.


Scherven

Ook HOPE en HAPPY bleken uiteindelijk misbaksels.

De binnenlandse markt van anderhalf miljard is Dehua meer dan voldoende. Deels worden de nieuwe, gesigneerde sculpturen gekocht met hoop op toenemende naamsbekendheid van de kunstenaar – en bijbehorende prijsstijgingen.

Bodhidarma beeld Lily 4 ? - 49 cm kopie 2

Als we aangeven dat er voor deze kostbare creaties, hoe mooi en bijzonder ook, thuis weinig animo zal zijn, blijken ze soms zonder signatuur een heel andere prijs te hebben.

Aan elk beeld – van welke prijs dan ook – is door vele vakmensen gewerkt. Van mal-makers en assembleurs tot stokers en glazuurders. 

Evenals bij elke kunstenaar die met verloren-was techniek werkt, gaat de signatuur vooral over het ontwerp en soms nog een beetje over de afwerking. 

Niet anders dan in schilderstudio’s, ook al staat er uiteindelijk Rembrandt of Dali onder.


IMG 7749 - versie 2


Handelaren willen echter een naam als merk opdat er een internationaal geldende, geldelijke waarde aan gekoppeld kan worden. Niet anders dan een x-computer met x-vermogen, een diamant met x-gradatie helderheid of een garnalenkroket van Holtkamp.

Jammer, want meer medewerkers betekent doorgaans meer vakkennis. Elk doet datgene waar hij of zij goed in is. Zo betrekken ateliers soms een externe vaste hand om alle lijnen er in één vlotte beweging op te zetten.


Boeedha porselein Sally 15 - 43 cm

Boeddha. S nr. 15 - 43 cm


‘Eén stuk porselein gaat door wel zeventig handen, het werk mag niet worden onderbroken.’ - Pater d’Entrecolles (1664-1741).

GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-35

‘Daarom ronden de mannen de randen van de kunstwerken en worden de blauwe lijnen toevertrouwd aan de medewerkers die de contouren opzetten; zij leren wel ontwerpen maar niet inkleuren, terwijl degenen die de kleuren invullen op hun beurt niet leren ontwerpen, waardoor de hand vaardig wordt in dat ene werk en de geest niet wordt afgeleid.' (T’ao Shuo – oud geschrift)

'Door één man de grassen te laten doen, alleen de grassen, daalt het aantal missers. Je kunt bepalen waar het werk fout gaat en wie je moet straffen.’ (De Waal)


IMG 7205 - versie 2


'In China, where eras of taste are measured in centuries, the tradition of innovation took place over centuries and not in individual years.’-Bluhmenfield

Oftewel: veranderingen in smaak en ontwerpen voltrekken zich niet in jaren maar in eeuwen. Toch moet blanc de chine het onveranderlijk hebben van het wit.


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-7

Het proces om porselein te maken, vereist opmerkelijk veel energie van mens en materiaal, maar als het zorgvuldig geselecteerde kaolien en de langdurig gezuiverde porselein-aarde dan tenslotte boven 1400 graden versmelten, kan dat schitterde wit ontstaan –  een wit waar men eeuwenlang geen andere omschrijving voor had dan: als varkensschelpje, als ganzenvet, als eierschaal, als witte jade…

Al helemaal nadat het porselein ook nog een glazuurlaag heeft geabsorbeerd, ontstaan er al eeuwen eindeloze discussies over wèlk wit een voorwerp precies heeft.


Guanyin LIN nr 2 - 37 cm

Lin. nr. 2 - 37 cm


‘Heeft dit wit nou een dikroze of dunroze tint?

- Roze? D’r zit nota bene iets van groen in!

’En dit dan… ganzenwit?

- Met al dat geel d’r in? Nee, ivoorwit!

‘Waarom hou je het dan tegen het licht?’

- Hoe wil je anders die onderliggende garnaal-tinten beoordelen.. nit-wit.


Guanyin beeld Lily 7 - 35 cm

L. nr. 7 - 35 cm


GUANYIN WIT PORSELEIN BLANC DE CHINE DEHUA-4 kopie

Dehua heeft het karakteristieke wit te danken aan het extreem lage gehalte ijzeroxide (denk aan roest) van nog geen 0,5% in de plaatselijke porselein-aarde. Ook de dichtheid ervan draagt er enigszins toe bij.


Compassie mag dan door de eeuwen heen nooit als specifiek mannelijk of vrouwelijk zijn afgebeeld, in de ateliers valt op dat de Guanyin-beelden door vrouwenhanden gestalte krijgen.

Een tedere touch is blijkbaar onontbeerlijk bij het assembleren van armen, hoofd en andere delen – binnen de korte tijd dat de klei zich er daadwerkelijk toe leent.


IMG 7708 - versie 3


Een liefdevolle aanpak lijkt evenzo gewenst bij het aanbrengen van symbolen en versieringen als bijvoorbeeld het draaien van wat klei, bolletje voor bolletje, tot een parelcollier rond de hals.


Guanyin statue making atelier


Zelfs de verzending van de verzamelde beelden kwam dankzij vrouwen (en vertaalprogramma’s) tot stand.


Dank aan de dames


De prijzen variëren van € 55,= (15 cm) tot 495,= (90 cm). 

Gemiddelde maat (40 cm) en prijs: 145 / 195,=

Veel van de beelden komen in een eigen, handgemaakte, beklede doos.

Enkele andere voorbeelden zie hier


Guanyin symbolic meanings

Een vaasje symboliseert levenswater waarin leven ontkiemt.

De lotus groeit door het donkere water naar het zonlicht: verlichting.


Guanyin einde


Voor meer over porselein:

Op zoek naar Guanyin (in Dehua)

Porseleinzucht (o.a. geschiedenis)

Chinese porcelain, brushes, etc in winkel

Blog inhoud

Home



2019

1



2



3



4


5 kopie





Van Boeddha Tot Banksy


Voorheen Thans


Van al z’n kunstwerken zal Banksy’s shredding stunt – waarbij het kunstwerk zichzelf meteen na de veiling vernietigde – vermoedelijk de langste toekomst hebben. De hoogste eeuwigheidswaarde voor de meest vluchtige kunstvorm: de performing arts.

Aan geen ander werk zal in de toekomst zo vaak worden gerefereerd, de stunt zal in menige discussie over kunst van pas komen.


Banksy


De vraag of het uiteindelijke resultaat nu minder of juist meer waard is dan vóór de happening is niet interessant. Ik vermoed overigens dat het van maker en inbrenger tot koper doorgestoken kaart is. Ook het gerenommeerde veilinghuis zal op de hoogte zijn geweest – en anders is het een blamage voor hun expertise.

Interessanter is de vraag wie beslist wat er vervolgens met het werk gebeurt. Er verder niets aan doen kan geen optie zijn: de stroken krullen, de batterijen lekken, enzovoorts.


Banksy painting mechanism

 

Als een kunstenaar anoniem wil blijven, kan hij moeilijk zeggenschap uitoefenen. Tenzij hij misschien toch zelf de koper is, want wie betaalt, bepaalt – ook in de kunst, alle geestelijke of artistieke eigendomsrechten ten spijt, eenmaal buiten beeld....

Dit ligt anders als het publiek eigendom betreft. Dan is er plots sprake van een invloedrijk en verstrekkend scala aan theorieën, protocollen en regels betreffende restauratie.

Het onderscheid tussen privé en publiek eigendom is echter allesbehalve zwart-wit. Neem bijvoorbeeld kerkcollecties. Door de eeuwen is veel religieuze kunst in musea en overvolle depots als het Catharijneconvent terechtgekomen. Conservatoren en restauratoren bepalen namens de Staat (belastinggeld) het onderhoud. Bij hun is het Het Origineel heilig verklaard.


Van Dale

Een object lijkt me slechts origineel tijdens de schepping. 

Zodra dit proces stilstaat en er niet langer aan wordt gewerkt, is het onderhavig aan de elementen. Of zoals antiquairs het graag mogen verwoorden: ‘De tijd gaat eroverheen, er ontstaat een prachtig patine.’ (Ook als er sprake is van patina maar dat klinkt wellicht minder chique).

Terug naar het origineel is niet mogelijk, je kunt immers niet terug naar het moment van ontstaan. Elke poging daartoe zou je met recht - zie Van Dale - vervalsing kunnen noemen.

Onderhoud is behoud luidt het gezegde maar dat komt doordat onderhoud is uitstel niet rijmt. Niets is eeuwig. De heersende regel dat elke restauratie weer ‘verwijderbaar’ dient te zijn, is in essentie een keuze van aanpak. En als elke keuze aanvechtbaar. 

Hausmann Parijs plankopie

De strijd tegen de vergankelijkheid is als regel even zinvol als zinloos. En deze wordt niet zelden door toeval bepaald. 

Dankzij armoede raakte Amsterdam rond de eeuwwisseling niet gehausmaniseerd als Parijs of Berlijn. 


Hausmann Parijs


Als terug naar het origineel niet mogelijk is, dan is elke restauratie in wezen een interpretatie. Te meer wanneer het renovatie betreft. In Burma staan vele pagodes prachtig oud te wezen. 


Burma restauratie beeld 2


Wanneer een gulle gelovige echter z’n reïncarnatie wil veilig stellen, komt dit doorgaans neer op het aanbrengen van een frisse, cementen buitenlaag  – en gaat het religieuze bouwwerk geheid weer jaren mee.


Burma restauratie beeld


Betreurenswaardig? Dankzij Indiase hulp worden er in de Birmese Bagan vallei momenteel vervallen oude tempeltjes gerenoveerd met hagelnieuwe bakstenen. Ze steken af als jackets in een vergeeld gebit. Waarom niet de rondom zwervende oude stenen herbruikt?

‘De nieuwe materialen gaan zo veel langer mee!’

Welk andere maatstaf dan eeuwigheid zou een gelovige anders hanteren.


burma tempel restauratie


burma restauratie donor - versie 2

Naderhand las ik in een reisgids dat de 12de eeuwse tempels waarvan ik zo onder de indruk was, na een veertiende eeuwse aardbeving grondig werden gerenoveerd.



‘Je kijkt overal altijd tegen de laatste restauratie aan,’ hoorde ik ooit een oude, Amsterdamse architect een jonge ambtenaar van monumenten-toezicht aan het verstand proberen te brengen. ‘Anders stond het er niet meer.’


burma tempel steigers


VAN DALE REPLICA

Om hun object omhoog te steken, noemen antiquairs andere goedgelijkende voorwerpen graag kopie of zelfs replica. 

Het schijnt dat men in China tot voor kort het woord kopie niet kende maar sprak van herinterpretatie. Met name bij porselein.

Recentelijk hoorde ik een antiquair in het commerciële tv-programma Tussen kunst en kitsch een voorwerp welwillend aanprijzen als ‘een negentiende eeuwse herbelevenis’.

In een documentaire over een beeld in The British Museum vroeg de interviewer zich af: ‘Maar dit zestiende beeld kan toch op zijn beurt een kopie zijn van een nog ouder beeld..?’

De conservator twijfelde even en zei toen: ‘Als u zo wil redeneren, zal zo’n zeventig procent van onze collectie een kopie zijn.’


kitsch

 Nijntje en Vermeer in Japan

Nachtwacht restauratie

Iedereen ter wereld, waar je ook bent…?.  

Nachtwacht restauratie 2

Moet 'n politicus de beroemdheid aangeven? Hij kijkt nb de andere kant op. Is het geen selfie?


Staalmeesters Zaaihal

Het oude Staalmeesters-gebouw, hier tegenover mij, ziet er volgens oude tekeningen nog eender uit als toen het in 1641 werd gebouwd. Toch is elke dorpel, lijst, raam, luik inmiddels vervangen.

Althans, wat de gevel betreft, want daarachter is jaren terug een geheel nieuw betonnen interieur opgetrokken. Nu zou dat niet meer mogen maar toentertijd was er geen geld en vond men het doelmatig. 

Nu heet het kitsch: iets dat zich voordoet als iets wat het niet is.


Tentoonstelling Nieuwe Kerk - Voorlinden Museum

 Dit werk uit Museum Voorlinden stemt inderdaad tot vrede met de boeddhistische gedachte dat alles vergankelijk is.


De kwestie zeggenschap – misschien is verantwoordelijkheid hier een betere term – komt momenteel goed tot uiting op de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk in Amsterdam: ‘Het leven van Boeddha.'

Ondanks het het nogal suffige bijschrift: ‘De weg naar nu’.


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (3)


Even meende ik de kleur van de sponsor opgedrongen te krijgen, maar kennelijk menen de conservatoren dat oranje de kleur van het boeddhisme is. De ongetwijfeld jeugdige stilisten maakten er een chemisch fel spuitbus-oranje van.

‘Het éét je oog,’ zeggen ze in Azië soms.

In de Kunsthal te Rotterdam hadden curatoren ooit de wanden achter de schilderijen paars, blauw of weetikveel geschilderd. Ik ben al snel weggelopen. Ook hier in de Nieuwe Kerk kreeg ik de aanvechting om m’n entreegeld terug te eisen. Waarom zou je als kijker je handen tot een telescoop moeten maken om de voorwerpen in de eigen kleur te kunnen zien?


Tentoonstelling Nieuwe Kerk


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (4)


Om de tekst op de grote borden – op fel oranje ondergrond –  te kunnen lezen, hupt m’n jogging vriendin heen en weer achter een groep bedaarde hipsters die cool maar hard hun best staan te doen.

‘Hm, de moeder van de jonge prins stierf bij z’n geboorte… hij werd door anderen verzorgd…’ hoor ik haar mompelen, ’...toen hij zelf vader werd, verliet hij het paleis...  had het gezin een hechtingsprobleem.…?’

– Hm, dan heeft het de mensheid daarover wel enkele fraaie soetras opgeleverd


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (2)


Enkele musea en verzamelaars leenden voor de tentoonstelling kunstwerken uit. De laatsten maar al te welwillend, het verrijkt het cv van hun object en daarmee de waarde.


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk 7


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk UITLEG

Het Rotterdamse Wereldmuseum zegde de schitterende, manshoge Avalokiteshvara toe. 

Het beeld bevindt zich in de Nieuwe Kerk in eenzelfde opstelling als in het Wereldmuseum. 

In Rotterdam stond het aan het eind van een lange gang richting entree, in Amsterdam staat het aan een lange gang richting uitgang.

Ongeacht lokatie en aankleding getuigt deze Avolokiteshvara van een niet te missen schoonheid.


Wereldmuseum

De verdwenen bovenverdieping van het Wereldmuseum in Rotterdam.

Afgelopen jaar werd de befaamde bovenverdieping van het Wereld-museum met Tibetaanse en Japanse spirituele kunst en cultuur om welke organisatore reden dan ook gesloten. 


dalai lama wereldmuseum

De Tibetaanse opstelling had als thema reïncarnatie, met name de cultuur rond de Dalai Lama’s. Een jaar eerder was de zaal nog ingewijd door Tenzin Gyatso, de huidige 14de Dalai Lama. Hij verleende zelfs een specifieke naam en opdracht aan de collectie. Uitzonderlijk.


Twee jaar vóór zijn komst naar het Wereldmuseum werd besloten het Avalokiteshvara beeld te restaureren. Ooit kwam het grote beeld gehavend uit de Chinese ‘bokser-oorlog’ (1899-1901) naar Europa. Alle sieraden en symbolen waren er vanaf gerukt en geroofd.

Uiteraard heeft de uit Tibet gevluchte Dalai Lama al voldoende kapot geslagen beelden heeft moeten aanschouwen. 

Daarbij komt dat Tibetanen hem als de belichaming van deze bodhisattva Avalokiteshvara beschouwen: het samengaan van wijsheid en compassie.

Om hem met het gehavende beeld te ontvangen armoedig en onwelwillend zijn.  Alsof koning Willem Alexander wordt ontvangen met een beeld van koningin Wilhelmina waarvan de kroon en 'n stukje neus is afgeslagen.


Avalokiteshvara – Versie 2

Momenteel staat het beeld als slotstuk bij de uitgang in de Nieuwe Kerk op de expositie ‘Het leven van Boeddha, de weg naar nu’. 

Het is een weloverwogen uitlening, aangezien de Dalai Lama was uitgenodigd om de tentoonstelling te openen (15 september jl) en publiek een gesprek met wetenschappers te voeren.


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk 4



Voormalige opstelling Wereldmuseum

De huidige conservatoren van het Museum voor Wereldculturen kozen er echter voor hem te laten ontvangen met het Avalokiteshvara ‘in de oorspronkelijke staat’. Oftewel geheel gestript, ontdaan van alle symbolen en sieraden. 

Terug naar de oorspronkelijke verminkingen. Ongevoelig en respectloos. Museale tunnelvisie.

Huidige opstelling in de Nieuwe Kerk


Dalai Lama NK


Het brengt de 19de eeuwse beginjaren van de koloniale musea in herinnering. De tijd dat bij aankomst van bijvoorbeeld 101 kisten met Afrikaanse maskers en beelden in Parijs ontdaan werden van ‘alle veertjes, stofnesten en verdere onbegrijpelijke rommel'. 

Stilering – een voorwaarde voor het label ‘Kunst’ volgens deskundigen – lijkt soms gepaard te gaan met een zweem van smetvrees.


Tentoonstelling Nieuwe Kerk (1)

Gelukkig heeft de Nieuwe Kerk als gebouw veel te bieden want de tentoonstelling doet magertjes aan, al zal het misschien zennerig bedoeld zijn. 



Het verschil tussen uitleggen en simplificeren is echter 180 graden, want het leidt tot onbegrip. 

De millennia oude, archetypische symbolen: weg ermee, die begrijpt niemand. De betekenisvolle kleuren: leiden alleen maar af. 

Dressing down komt al doende neer op dumbing down.


PHURBA-SAKTI 2

Dat boeddhistische beelden louter verstilling dienen uit te drukken, zoals de tentoonstelling lijkt te menen, is een westers cliché.

Door de vele dagelijkse indrukken en taken kan men al die vormenrijkdom er kennelijk niet nog 'ns bij hebben. Teveel prikkeling. Wonen in een wachtkamer met de oogjes meditatief dichtgeknepen, dient rust te brengen.

Mahakala masker

Innerlijke hectiek los je echter niet op door je stil en afzijdig te houden, maar juist door 'de demonen’ in je ‘vele hoofden’ onder ogen te zien. 

Vele boeddhistische beelden, in aantal misschien wel de meeste, gaan hier juist over.


Uiteraard zijn er andere, xenofobe culturen – Japan, China – die niet minder hooghartig zijn dan de onze. De neiging tot 'steriele stilering' kan echter ook binnen een staat spelen.

Bijvoorbeeld de grootstedelijke, Indiase jetset die de gopurams in het zuiden van het continent verwerpelijk vinden als 'op Bollywood geïnspireerde' kitsch.

Ardhanarishvara

Natuurlijk weten de grootstedelijke 'elite' dat het fel kleuren van de religieuze beelden een eeuwenoude traditie is. Ze kunnen het echter met geen mogelijkheid inpassen in hun westers-georiënteerde smaak en levensstijl. 

Na terugkeer uit Engeland of de Verenigde Staten schamen ze zich ervoor en proberen zelfs de betrokken ministeriële departementen zo ver te krijgen dat de beelden wettelijk verplicht wit worden geschilderd. 

Ardhanarishvara, shiva als half man en half vrouw.

Voor meer foto’s en toelichting zie gopurams 


Schildering Zuid-India tempel kopie

Of anders maar laten verbleken in de zon en vervuilen tijdens de regentijd.


Schildering Zuid-India tempel

Gevolg van moesson.

overschilderen

Overschilderen in wit.

Het is een zelfde soort reactie als in Europa bij de opknapbeurt die oudere gelovigen aan enkele religieuze beelden in hun Italiaanse of Spaanse dorpje gaven.

restauratie Spanje 2

‘Het is niet de eerste keer dat waardevol cultureel erfgoed wordt vernietigd door goedbedoelende amateurs die geen idee hebben wat ze doen. In juni nog werd een antiek beeld veranderd in een stripfiguur. Zes jaar geleden werd een fresco, Ecce Homo, door een 81-jarige enthousiasteling verwoest.’


restauratie Italië

'Ik ben geen professional, maar ik heb het altijd graag willen doen, en die beelden hadden echt een laagje verf nodig. En dus heb ik dat gedaan, zo goed als ik kon, met kleuren die mij mooi leken. En de buren vonden het ook mooi.’


Er zal van alles tegenin te brengen zijn, toch lijkt het me dat de enkele kerkbezoekers die in dat dorpje het gangpad aanvegen en de kaarsjes brandend houden, het volste recht hebben de overgeërfde, religieuze kunst te onderhouden zoals zij juist achten. Naar hun smaak op het gebied van restauratie, kun je ook zeggen.

Het is al eeuwen niet anders: wie betaalt, bepaalt.

Ohm, amen en uit.


Avalokiteshvara Nieuwe Kerk 8 – Versie 3


 

Mogelijk relevante links:

Restauratie in Birma

Goddelijk gekleurde gopurams (Zuid-India)

Van primitief tot kunst (over 'tribal art' etc.)

Blog inhoud

Home

 

 

 

 

 

 

 

 

 



tAll photographs and texts © Kashba, Ais Loupatty & Ton Lankreijer. Webdesign: William Loupatty.